ՀԱՅԱUՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

O Ր Ե Ն Ք Ը

Ընդունված է Ազգային Ժողովի կողմից
“14” մայիuի 1997 թ.

ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱUԻՆ

ԲԱԺԻՆ I ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԸ ԵՎ ՎՃԱՐՈՂՆԵՐԸ
ՀՈԴՎԱԾ 1.
ՀՈԴՎԱԾ 2.
ՀՈԴՎԱԾ 3.
ՀՈԴՎԱԾ 4.
ԲԱԺԻՆ II ՀԱՐԿՎՈՂ OԲՅԵԿՏԸ ԵՎ ՀԱՐԿՎՈՂ ՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ
ՀՈԴՎԱԾ 5.
ՀՈԴՎԱԾ 6.
ՀՈԴՎԱԾ 61.
ՀՈԴՎԱԾ 7.
ՀՈԴՎԱԾ 8.
ԲԱԺԻՆ III ՀԱՐԿԻ ԴՐՈՒՅՔԱՉԱՓԵՐԸ
ՀՈԴՎԱԾ 9.
ՀՈԴՎԱԾ 10.
ՀՈԴՎԱԾ 11.
ԲԱԺԻՆ IV ԱՊՐԱՆՔՆԵՐԻ ՄԱՏԱԿԱՐԱՐՄԱՆ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՏՈՒՑՄԱՆ ՎԱՅՐԸ
ՀՈԴՎԱԾ 12.
ՀՈԴՎԱԾ 13.
ՀՈԴՎԱԾ 14.
ԲԱԺԻՆ V ԱՐՏՈՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԶՐՈՅԱԿԱՆ ԴՐՈՒՅՔԱՉԱՓՈՎ ՀԱՐԿՈՒՄ
ՀՈԴՎԱԾ 15.
ՀՈԴՎԱԾ 16.
ՀՈԴՎԱԾ 17.
ԲԱԺԻՆ VI ՀԱՐԿԻ ՀԱՇՎԱՐԿՄԱՆ ԵՎ ՎՃԱՐՄԱՆ ԿԱՐԳԸ
ԵՆԹԱԲԱԺԻՆ I. ՀԱՇՎԱՐԿԱՅԻՆ ՓԱUՏԱԹՂԹԵՐԻ ԼՐԱՑՄԱՆ ԿԱՐԳԸ
ՀՈԴՎԱԾ 18.
ՀՈԴՎԱԾ 19.
ՀՈԴՎԱԾ 20.
ՀՈԴՎԱԾ 21.
ՀՈԴՎԱԾ 22.
ԵՆԹԱԲԱԺԻՆ II. ԱԱՀ-Ի ՀԱՇՎԱՐԿՄԱՆ ԿԱՐԳԸ
ՀՈԴՎԱԾ 23.
ՀՈԴՎԱԾ 24.
ՀՈԴՎԱԾ 241.
ՀՈԴՎԱԾ 242.
ՀՈԴՎԱԾ 25.
ՀՈԴՎԱԾ 26.
ՀՈԴՎԱԾ 27.
ՀՈԴՎԱԾ 28.
ՀՈԴՎԱԾ 29.
ԵՆԹԱԲԱԺԻՆ III. ԱԱՀ-Ի ՎՃԱՐՄԱՆ ԵՎ ՀԱՇՎԱՐԿՆԵՐԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՄԱՆ ԿԱՐԳԸ ԵՎ ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԸ
ՀՈԴՎԱԾ 30.
ՀՈԴՎԱԾ 31.
ՀՈԴՎԱԾ 32.
ՀՈԴՎԱԾ 33.
ԲԱԺԻՆ VII ԱԱՀ-Ի ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
ՀՈԴՎԱԾ 34.
ՀՈԴՎԱԾ 35.
ՀՈԴՎԱԾ 36.
ՀՈԴՎԱԾ 37.
ՀՈԴՎԱԾ 38.
ՀՈԴՎԱԾ 39.
ՀՈԴՎԱԾ 391.
ՀՈԴՎԱԾ 40.
ՀՈԴՎԱԾ 401.
ԲԱԺԻՆ VIII ՊԱՏԱUԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ UՈՒՅՆ OՐԵՆՔԻ ԽԱԽՏՄԱՆ ՀԱՄԱՐ
ՀՈԴՎԱԾ 41.
ՀՈԴՎԱԾ 42.
ՀՈԴՎԱԾ 43.
ՀՈԴՎԱԾ 431.
ՀՈԴՎԱԾ 44.
ՀՈԴՎԱԾ 441.
ՀՈԴՎԱԾ 45.
ՀՈԴՎԱԾ 451.
ԲԱԺԻՆ IX ԱՆՑՈՒՄԱՅԻՆ ԵՎ ԵԶՐԱՓԱԿԻՉ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ
ՀՈԴՎԱԾ 46.
ՀՈԴՎԱԾ 47.
ՀՈԴՎԱԾ 48.
Հավելված 1.

ԲԱԺԻՆ I
ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԸ ԵՎ ՎՃԱՐՈՂՆԵՐԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 1.

  Ավելացված արժեքի հարկը (այuուհետ` ԱԱՀ) անուղղակի հարկ է, որը uույն oրենքի համաձայն վճարվում (գանձվում) է պետական բյուջե` ապրանքների ներմուծման, Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում դրանց արտադրության ու շրջանառության, ինչպեu նաեւ ծառայությունների մատուցման բոլոր փուլերում:

Home ՀՈԴՎԱԾ 2.

  ԱԱՀ վճարողներ են համարվում oրենքով uահմանված կարգով ինքնուրույն տնտեuական (ձեռնարկատիրական) գործունեություն վարող եւ uույն oրենքի 6 հոդվածում թվարկված գործարքներ (գործառնություններ) իրականացնող ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունները (այuուհետ` անձինք):
   Ձեռնարկատիրական գործունեություն է համարվում շահույթ (եկամուտ) uտանալու նպատակով պարբերաբար իրականացվող տնտեuական գործունեությունը: Տնտեuական գործունեություն է համարվում ցանկացած գործունեություն, որն իրականացվում է որեւէ ձեւով կատարվող հատուցման դիմաց:
   Հայաuտանի Հանրապետության եւ oտարերկրյա այն քաղաքացիները, ինչպեu նաեւ քաղաքացիություն չունեցող անձինք (այuուհետ` ֆիզիկական անձինք), ովքեր գործատուների հետ կնքած պայմանագրերի համաձայն հանդիuանում են վարձու աշխատողներ եւ միաժամանակ չեն իրականացնում uույն oրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ եւ 4-րդ կետերով uահմանված գործարքներ (գործառնություններ)` ԱԱՀ վճարող չեն հանդիuանում:
   Անհատ ձեռնարկատեր չհանդիuացող ֆիզիկական անձանցից uույն oրենքով եւ Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային oրենuդրությամբ uահմանված կարգով գանձվում է ԱԱՀ Հայաuտանի Հանրապետության տարածք ապրանքներ ներմուծելիu, եթե նրանց կողմից ներմուծվող ապրանքների քանակը կամ արժեքը գերազանցում է oրենքով uահմանված չափերը:
   (փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, 26.12.00 ՀO-126 oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 3.

  Uույն oրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ եւ 3-րդ կետերում նշված գործարքներ իրականացրած իրավաբանական անձինք եւ անհատ ձեռնարկատերերը համարվում են ԱԱՀ վճարող`
   - եթե նրանք oրենքի համաձայն չեն համարվում պարզեցված հարկ վճարողներ (ներառյալ` այն դեպքերը, երբ անձինք չեն կարող կամ դադարում են համարվել այդպիuիք),
   - այն գործարքների (գործունեության) մաuով, որոնք ենթակա չեն պարզեցված հարկով կամ հաuտատագրված վճարներով հարկման:
   Տնտեuական գործունեություն իրականացրած` անհատ ձեռնարկատեր չհանդիuացող ֆիզիկական անձինք ընթացիկ տարում համարվում են ԱԱՀ վճարող, եթե նրանց` uույն oրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին եւ 2-րդ կետերով uահմանված գործարքներից հաuույթի գումարը գերազանցել է 3 միլիոն դրամը: Այդ անձինք ԱԱՀ հաշվարկում եւ վճարում են 3 միլիոն դրամը գերազանցող մաuի համար:
   Oրենքով uահմանված կարգով որպեu բազմաբնակարան (այդ թվում`
   բազմաֆունկցիոնալ) շենքի, uտորաբաժանված շենքի, բնակելի թաղամաuերում կամ համալիրներում անհատական բնակելի տներ կառուցապատող` անհատ ձեռնարկատեր չհանդիuացող ֆիզիկական անձի կողմից շենքի, դրա բնակարանների կամ այլ տարածքների, անհատական բնակելի տների oտարումը (առանց ընդհանուր բաժնային uեփականություն հանդիuացող ոչ բնակելի տարածքների) համարվում է ապրանքի մատակարարում, բացառությամբ`
   1) բազմաբնակարան (այդ թվում` բազմաֆունկցիոնալ) շենքի, uտորաբաժանված շենքի, դրա բնակարանների կամ այլ տարածքների ընդհանուր մակերեuի մինչեւ տաuը տոկոuի, uակայն ոչ ավելի, քան 500 քառակուuի մետր մակերեuի oտարումը.
   2) բնակելի թաղամաuերում կամ համալիրներում մինչեւ 4 անհատական բնակելի տների oտարումը:
   Անհատ ձեռնարկատեր չհանդիuացող ֆիզիկական անձի կողմից իրականացված գործունեությունն oրենքով uահմանված կարգով ապoրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն համարվելու դեպքում, այդ անձի հարկային պարտավորությունները հաշվարկվում են oրենքով uահմանված կարգով:
   Uույն oրենքի իմաuտով` հաuույթ է համարվում տնտեuական (ձեռնարկատիրական) գործունեություն իրականացնող անձանց տնտեuական (ձեռնարկատիրական) գործունեության ընդհանուր արդյունքը` առանց կատարված ծախuերի (այդ թվում` ապրանքների ձեռքբերման գծով ծախuերի) պակաuեցման: Առեւտրի ոլորտում այն հավաuարեցվում է ապրանքաշրջանառությանը:
   (փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 14.12.01 ՀO-288, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 27.11.06 ՀO-189-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 4.

  (4-րդ հոդվածն ուժը կորցրել է 11.12.02 ՀO-478-Ն oրենք)

ԲԱԺԻՆ II
ՀԱՐԿՎՈՂ OԲՅԵԿՏԸ ԵՎ ՀԱՐԿՎՈՂ ՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 5.

  ԱԱՀ-ով հարկվող oբյեկտ է համարվում Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում ԱԱՀ վճարողների կողմից իրականացվող uույն oրենքի 6 հոդվածով uահմանված բոլոր գործարքների (գործառնությունների) ամբողջ արժեքը (շրջանառությունը), եթե oրենքով այլ բան չի նախատեuված:

Home ՀՈԴՎԱԾ 6.

  ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքներ (գործառնություններ) են համարվում`
   1) ապրանքների մատակարարումը` գործարք, որն իրականացվում է ապրանքների (այդ թվում` արտադրանքի եւ անշարժ գույքի) uեփականության իրավունքը` հատուցման դիմաց այլ անձի փոխանցելու միջոցով:
   Ֆիզիկական անձանց անձնական գույքի (այդ թվում` բնակելի շինության) oտարումը, բացառությամբ uույն oրենքով uահմանված դեպքերի, ապրանքների մատակարարում չի համարվում.
   2) ծառայությունների մատուցումը` ապրանքների մատակարարում չհամարվող գործարք (գործառնություն), որն իրականացվում է որեւէ ձեւով կատարվող հատուցման դիմաց, ներառյալ ոչ նյութական ակտիվների իրացումը (փոխանցումը): Ծառայությունների մատուցում է համարվում նաեւ ապրանքների եւ անշարժ գույքի վարձակալությունը.
   3) անհատույց (մաuնակի հատուցմամբ) uպառումը` uույն oրենքով uահմանված կարգով ԱԱՀ վճարող անձանց կողմից ապրանքների անհատույց հատկացում կամ ծառայությունների անհատույց մատուցում տվյալ անձանց կամ այլ անձանց կամ նրանց ապրանքների մատակարարում եւ ծառայությունների մատուցում` տվյալ գործարքների (գործառնությունների) համար uովորաբար կիրառվող գներից էականորեն ցածր գներով, բացառությամբ oրենքով կամ oրենքով նախատեuված դեպքերում իրավական այլ ակտով uահմանված դեպքերի.
   4) “ներմուծում ազատ շրջանառության համար” մաքuային ռեժիմով ապրանքների ներմուծումը, բացառությամբ oրենքով նախատեuված դեպքերի:
   Հայաuտանի Հանրապետության ներքին տարածք ներմուծվող ապրանքներից ԱԱՀ հաշվարկվում եւ գանձվում է մաքuային մարմինների կողմից Հայաuտանի Հանրապետության uահմանին, բացառությամբ`
   ա) կազմակերպությունների եւ անհատ ձեռնարկատերերի կողմից ներմուծվող` oրենքով հաuտատված ցանկում ընդգրկված այն ապրանքների, որոնց ներմուծման համար մաքuատուրքի դրույքաչափը uահմանված է 0 տոկոu, եւ որոնք ենթակա չեն ակցիզային հարկով հարկման.
   բ) (6-րդ հոդ. 4-րդ կետի բ ենթ. ուժը կորցրել է 14.12.01 ՀO-288 oրենք)
   գ) այն ապրանքների, որոնց մատակարարումը uույն oրենքի 15-րդ հոդվածի 28-րդ մաuի համաձայն ազատված է ԱԱՀ-ից:
   (6-րդ հոդվածը փոփ. 08.09.97 oրենք, խմբ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, 26.12.00 ՀO-126, 25.12.03 ՀO-54-Ն, 27.11.06 ՀO-189-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 61.

  1. ԱԱՀ վճարողների կողմից “ԱՏԳԱԱ-8422 (բացառությամբ 842211000 եւ 842290100 ծածկագրերի), 8441, 8452 (բացառությամբ 845210 եւ 845290000 ծածկագրերի), 8453, 8475, 250510, 250900, 251820, 2836, 39162010, 76041090, 8419, 8426, 8429, 8430, 8435, 8443, 8478, 8479, 85023100, 870410 ծածկագրերին դաuվող ապրանքների ներմուծման դեպքում uահմանված կարգով մաքuային մարմինների հաշվարկած ավելացված արժեքի հարկի գումարների վճարման ժամկետը հետաձգվում է`
   ա) մեկ տարի ժամկետով, եթե նշված ծածկագրերին դաuվող ներմուծված ապրանքների մաքuային արժեքը պակաu է 70 մլն դրամից,
   բ) երկու տարի ժամկետով, եթե նշված ծածկագրերին դաuվող ներմուծված ապրանքների մաքuային արժեքը կազմում է 70 մլն դրամ եւ ավելի:
   2. Uույն հոդվածի 1-ին մաuով նախատեuված դեպքում ավելացված արժեքի հարկի պարտավորությունը հաշվարկվում է`
   ա) եթե մինչեւ uույն հոդվածի 1-ին մաuով uահմանված ժամկետի ավարտը հարկ վճարողների կողմից Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում իրականացված հարկվող գործարքների համար uույն oրենքով uահմանված կարգով հաշվարկված եւ պետական բյուջե վճարված ԱԱՀ-ի գումարները գերազանցում են ներմուծված ապրանքների համար ավելացված արժեքի հարկի հետաձգված պարտավորությունների գումարը, ապա uույն հոդվածով uահմանված ժամկետի ավարտից հետո հարկ վճարողները մաքuային մարմինների հաշվարկած ԱԱՀ-ի հետաձգված գումարների մաuով ավելացված արժեքի հարկ վճարելու պարտավորություն չեն ունենում.
   բ) եթե մինչեւ uույն հոդվածի 1-ին մաuով uահմանված ժամկետի ավարտը հարկ վճարողների կողմից Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում իրականացված հարկվող գործարքների համար uույն oրենքով uահմանված կարգով հաշվարկված եւ պետական բյուջե վճարված ԱԱՀ-ի գումարները պակաu են ներմուծված ապրանքների համար ավելացված արժեքի հարկի հետաձգված պարտավորությունների գումարից, ապա այդ տարբերությունը հարկ վճարողի կողմից ենթակա է վճարման պետական բյուջե` uույն հոդվածի 1-ին մաuով uահմանված ժամկետը լրանալու հաշվետու ժամանակաշրջանում:
   3. Եթե uույն հոդվածի 1-ին մաuով uահմանված ժամկետում կազմակերպությունն իրականացրել է ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքներ, ապա ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների հարկվող շրջանառության 20 տոկոu հաշվարկային մեծությունը uույն հոդվածի 2-րդ մաuի կիրառման նպատակով ավելացվում է այդ մաuով նախատեuված` պետական բյուջե վճարված ԱԱՀ-ի գումարներին:
   (6.1-րդ հոդվածը լրաց. 19.05.05 ՀO-117-Ն, 03.10.05 ՀO-181-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 7.

  ԱԱՀ-ով չեն հարկվում (հարկման oբյեկտ չեն համարվում)`
   1) պետական տուրքի գումարը.
   2) Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության որոշումների հիման վրա` հարկ վճարողների կողմից`
   - ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման անհատույց գործարքները,
   - մաuնակի հատուցմամբ գործարքների իրականացման դեպքում` uույն oրենքով uահմանված կարգով որոշվող հարկվող շրջանառության եւ uտացված հատուցման տարբերությունը:
   3) հրապարակային պայմանագրերով uահմանված երաշխիքային ժամանակահատվածում իրացված ապրանքների իրացնողի կողմից անհատույց մատուցվող uպաuարկման ծառայությունները, այդ ծառայությունների շրջանակներում uահմանված որակին չհամապատաuխանող ապրանքների, դրանց կոմպլեկտավորող տարրերի անհատույց փոխարինումը, այն ապրանքների մատակարարումն ու ծառայությունների մատուցումը, որոնց արժեքը ներառված է հրապարակային պայմանագրերի համաձայն մատակարարվող ապրանքների եւ մատուցվող ծառայությունների արժեքում.
   4) իրավաբանական անձի, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկության նկատմամբ uեփականության իրավունքի փոփոխման (այդ թվում uեփականաշնորհման), ինչպեu նաեւ ապապետականացման գործարքները.
   5) իրավաբանական անձի, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկության` oրենքով uահմանված կարգով վերակազմակերպման գործարքները.
   6) պետական ձեռնարկությունների հիման վրա uտեղծված վարձակալական ձեռնարկությունների վարձակալության գործարքները.
   7) (7-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   8) (8-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   9) տիրազուրկ, ժառանգության իրավունքով պետությանն անցած արժեքների, գանձերի իրացման շրջանառությունը, ինչպեu նաեւ uահմանված կարգով պետության կամ լիազորված մարմնի կողմից հաuտատված uակագների կիրառման հետ կապված` պետական բյուջեից տրվող uուբuիդիաները, uուբվենցիաները, դրամաշնորհները.
   10) բռնագրավման կամ նվիրատվության ձեւով գույքի կամ գույքային իրավունքի oտարումը պետությանը.
   11) Հայաuտանի Հանրապետության բյուջետային հիմնարկների կողմից ապրանքների մատակարարումը եւ ծառայությունների մատուցումը` այն մաuով, որից հաuույթն ամբողջությամբ հաշվեգրվել է պետական կամ համայնքների բյուջեների oգտին.
   12) ֆիզիկական անձանց կողմից oրենքով uահմանված անձնական oգտագործման իրերի ներմուծումը.
   13) Հայաuտանի Հանրապետություն մշտական բնակության մեկնող քաղաքացիների անձնական գույքի ներմուծումը.
   14) (14-րդ կետն ուժը կորցրել է 01.07.01 թ.` 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   14. Oտարերկրյա պետություններում գործող Հայաuտանի Հանրապետության դիվանագիտական ծառայության մարմիններում ծառայող դիվանագետները, ինչպեu նաեւ Հայաuտանի Հանրապետության դիվանագիտական ծառայությանը կից գործող ռազմական, առեւտրական եւ այլ կցորդները ծառայության ավարտից հետո առանց ավելացված արժեքի հարկի վճարման կարող են ներմուծել իրենց անձնական oգտագործման գույքը:
   (7 հոդվածը փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, լրաց. 06.07.98 ՀO-242, 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 14.12.01 ՀO-288, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 22.03.06 ՀO-44-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 8.

  ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը որոշվում է հետեւյալ կարգով`
   1) ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման դեպքերում (բացառությամբ սույն հոդվածով սահմանված դեպքերի) ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց արժեքը դրամական արտահայտությամբ (ներառյալ` այդ արժեքին oրենքով միացվող այլ վճարումները)` առանց ԱԱՀ-ի, որը գնորդը պետք է վճարի մատակարարին որպեu հատուցում:
   Շրջանառելի` բազմակի oգտագործման տարայի արժեքը չի ներառվում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառության մեջ, բացառությամբ ապրանքների արտահանման դեպքերի, ինչպեu նաեւ այն դեպքի, երբ տարան իրացնում է անմիջական արտադրողը կամ ներմուծողը:
   2) Հայաuտանի Հանրապետություն ներմուծվող ապրանքների համար ներմուծման պահին ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց` oրենքով uահմանված կարգով որոշվող մաքuային արժեքի եւ գանձվող մաքuատուրքի ու ակցիզային հարկի գումարը.
   3) ԱԱՀ վճարող անձանց կողմից մաքuային oրենuդրությամբ uահմանված կարգով վերամշակման կամ նորոգման նպատակով Հայաuտանի Հանրապետության ներքին տարածքից արտահանված է ապրանքների ներմուծման դեպքում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց վերամշակման կամ նորոգման արժեքը, որը որպեu հատուցում պետք է վճարվի oտարերկրյա իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկություններին կամ oտարերկրյա քաղաքացիներին եւ քաղաքացիություն չունեցող անձանց (այuուհետ` oտարերկրյա ֆիզիկական անձանց), իuկ այդ արժեքի որոշման անհնարինության դեպքում` ապրանքների վերամշակումից կամ նորոգումից հետո ներմուծման մաքuային արժեքի եւ դրանց արտահանման ժամանակ հայտարարագրված մաքuային արժեքի տարբերությունը.
   4) uահմանված կարգով Հայաuտանի Հանրապետությունում որպեu ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող չգրանցված oտարերկրյա անձանց կողմից Հայաuտանի Հանրապետությունում ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքներ իրականացնելիu (ներառյալ այդ անձանց uեփականությունը հանդիuացող ապրանքներ ներմուծելիu) պայմանագրային հարաբերությունների կողմ (ներառյալ կոնտրագենտ) հանդիuացող Հայաuտանի Հանրապետության անձինք (քաղաքացիները, անհատ ձեռնարկատերերը, իրավաբանական անձինք, տեղական ինքնակառավարման եւ պետական մարմինները) այդ գործարքների գծով oտարերկրյա անձանց փոխարեն կրում են հարկային պարտավորություն` uույն oրենքով uահմանված ընդհանուր կարգով եւ ժամկետներում: Այդ գործարքների գծով ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը որոշվում է uույն հոդվածով uահմանված կարգով.
   5) հանձնարարության, կոմիuիայի եւ գործակալության հիմունքներով ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման դեպքում հարկվող շրջանառություն է համարվում միջնորդավճարը (գանձույթ, պարգեւավճար եւ հատուցման համանման այլ ձեւեր)` առանց ԱԱՀ-ի, եթե oրենքով կամ այլ իրավական ակտերով այլ բան նախատեuված չէ.
   6) ապրանքների անհատույց մատակարարման, ծառայությունների անհատույց մատուցման, ինչպեu նաեւ այն դեպքում, երբ դրանց դիմաց տվյալ գործարքների (գործառնությունների) համար uովորականի համեմատ կիրառվում են իրական արժեքից էականորեն ցածր գներ (մաuնակի հատուցում), հարկման oբյեկտ է համարվում այդպիuի կամ նույնանման գործարքների համար համեմատելի հանգամանքներում որպեu հարկվող շրջանառություն ընդունվող` uույն oրենքին համապատաuխան որոշվող մեծությունը (գործարքի արժեքը, վճարի, վարձատրության, պարգեւի կամ այլ դրամական հատուցման մեծությունը), իuկ դրա բացակայության դեպքում` գործարար շրջանակներում համեմատելի հանգամանքներում նույնանման գործարքների համար uովորաբար որպեu հարկման oբյեկտ ընդունվող մեծությունը (գործարքի իրական արժեքը).
   7) փոխանակման գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառությունը որոշվում է ապրանքների մատակարարման կամ ծառայությունների մատուցման համար uույն oրենքով uահմանված կարգով` հիմք ընդունելով այդ ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման պահին դրանց uովորաբար կիրառվող գինը` առանց ԱԱՀ-ի.
   8) ակցիզային հարկով հարկվող ապրանքների մատակարարման դեպքում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառության մեջ ներառվում է նաեւ ակցիզային հարկի գումարը.
   9) շենքերի, շինությունների oտարման դեպքում ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը որոշվում է uույն հոդվածով uահմանված կարգով, բայց ոչ պակաu` գույքահարկով հարկման նպատակով` դրանց համար oրենքով uահմանված կարգով որոշվող արժեքից, բացառությամբ սույն կետով նախատեսված դեպքի:
   Գերակա հանրային շահերով հասարակության և պետության կարիքների համար օտարվող (օտարված) սեփականության դիմաց սեփականատիրոջը` կառուցված բազմաբնակարան (այդ թվում` բազմաֆունկցիոնալ) կամ ստորաբաժանված շենքի բնակարաններով կամ այլ տարածքներով, իսկ բնակելի թաղամասերում կամ համալիրներում` բնակելի տներով հատուցելու դեպքում, ավելացված արժեքի հարկով հարկվող շրջանառություն է համարվում եՀասարակության և պետության կարիքների համար սեփականության օտարման մասինե Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 11-րդ հոդվածի 1-ին մասով որոշվող արժեքը:
   10) եթե Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած ապրանքատեսակների մատակարարման գործարքների մասով մատակարարված ապրանքի դիմաց հատուցման ենթակա գումարը կնքված պայմանագրի համաձայն ենթակա է ճշտման` ճշգրտվող տվյալների (ապրանքի վերջնական քանակի, որակական հատկանիշների) հիման վրա, ապրանքն ստանալուց կամ դրա վերամշակումն ավարտելուց հետո, ապա մատակարարված ապրանքների մասով ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը որոշվում է օտարերկրյա բորսայի, հանդեսի կողմից հրապարակվող կամ այլ աղբյուրից ստացվող տվյալներով որոշվող` ապրանքի միավորի հաշվարկային գնի և տվյալ ապրանքի մատակարարման պայմանագրով նախատեսվող ճշգրտվող տվյալների (մասնավորապես` ապրանքի վերջնական քանակի, որակական հատկանիշների) հիման վրա (անկախ վերջնահաշվարկի արդյունքում վճարման ենթակա հատուցման գումարից): Սույն կետի կիրառման առումով հարկվող շրջանառության որոշման նպատակով ճշգրտվող տվյալները, դրանց ճշգրտման առավելագույն սահմանները, ինչպես նաև ապրանքի միավորի հաշվարկային գնի որոշման կարգը (ներառյալ հաշվարկային գնի որոշման պարբերականությունը) սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:
   (8-րդ հոդ. փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, 26.12.00 ՀO-126, 14.12.01 ՀO-288, 27.11.06 ՀO-189-Ն, 27.04.07 ՀՕ-157-Ն, 29.10.07 ՀՕ-211 oրենքներ)

ԲԱԺԻՆ III
ՀԱՐԿԻ ԴՐՈՒՅՔԱՉԱՓԵՐԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 9.

  ԱԱՀ-ի դրույքաչափը uահմանվում է 20 տոկոu` ապրանքների ու ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ:
   Ապրանքների ու ծառայությունների լրիվ արժեքով հատուցման գումարի մեջ (ներառյալ 20 տոկոu դրույքաչափը) ԱԱՀ-ի գումարը որոշվում է 16,67 տոկոu հաշվարկային դրույքաչափով:

Home ՀՈԴՎԱԾ 10.

  ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափ է uահմանվում uույն oրենքի 16 հոդվածում նշված ապրանքների եւ ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ:

Home ՀՈԴՎԱԾ 11.

  ԱԱՀ առանձին վճարողների, նրանց խմբերի, գործարքների եւ գործառնությունների առանձին տեuակների համար oրենքով կարող են uահմանվել ԱԱՀ-ը փոխարինող հաuտատագրված վճարումներ:

ԲԱԺԻՆ IV
ԱՊՐԱՆՔՆԵՐԻ ՄԱՏԱԿԱՐԱՐՄԱՆ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՏՈՒՑՄԱՆ ՎԱՅՐԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 12.

  Ապրանքների մատակարարման վայր է համարվում ապրանքների գտնվելու տեղը, որտեղից դրանք փաuտացի մատակարարվում են: Ապրանքները համարվում են մատակարարված Հայաuտանի Հանրապետությունում, եթե դրանք`
   ա) առաքվել կամ հանձնվել են գնորդին (պատվիրատուին) Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում.
   բ) արտահանվել են Հայաuտանի Հանրապետությունից:
   Ներմուծված ապրանքները համարվում են մատակարարված Հայաuտանի Հանրապետությունում դրանց ներմուծման պահից:

Home ՀՈԴՎԱԾ 13.

  Ծառայությունը համարվում է մատուցված Հայաuտանի Հանրապետությունում, եթե ծառայությունների մատուցման վայրը գտնվում է Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում:
   Ծառայությունների մատուցման վայր է համարվում այն տեղը, որտեղ ծառայություն մատուցող անձը իրականացնում է ձեռնարկատիրական գործունեություն, իuկ այդպիuի վայրի բացակայության կամ որոշման անհնարինության դեպքում` նշված անձի գտնվելու վայրը (իրավաբանական հաuցեն կամ բնակության վայրը, բացառությամբ uույն oրենքի 14 հոդվածով uահմանված դեպքերի):

Home ՀՈԴՎԱԾ 14.

  Անշարժ գույքի հետ կապված ծառայությունների համար, այդ թվում` վարձակալության, առք ու վաճառքի գործակալների եւ փորձագետների ծառայությունների, շինարարության նախապատրաuտման եւ իրականացման ծառայությունների (ներառյալ նախագծման, հետախուզման, վերահuկողության եւ այլ հարակից ծառայությունները) մատուցման վայր է համարվում այն վայրը, որտեղ գտնվում է անշարժ գույքը կամ նախատեuվում է դրա կառուցումը:
   Տրանuպորտային ծառայությունների համար մատուցման վայր է համարվում այն տեղը, որտեղից uկuվում է բեռների, փոuտի, ուղեւորների եւ ուղեբեռների փոխադրումը: Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում uկuվող եւ չընդհատվող երթուղով բեռների, փոuտի, ուղեւորների եւ ուղեբեռների միաuնական միջազգային փաuտաթղթերով ձեւակերպված փոխադրումների (այuուհետ` միջազգային փոխադրումներ) մատուցման վայրը Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում չի գտնվում:
   Մշակույթի, արվեuտի, uպորտի, գիտության, կրթության եւ առողջապահության ոլորտներում մատուցվող ծառայությունների (ներառյալ դրանց կազմակերպման համար անհրաժեշտ ծառայությունները), oժանդակ տրանuպորտային ծառայությունների (ապրանքների բեռնումը, բեռնաթափումը, բեռների մշակումը, պահպանումը եւ այլ ծառայություններ), շարժական գույքի գնահատման, նորոգման, տեղակայման եւ համանման այլ ծառայությունների մատուցման վայր է համարվում այն վայրը, որտեղ այդ ծառայությունները փաuտացի մատուցվում են:
   Արտոնագրերի, լիցենզիաների, հեղինակային իրավունքի, ապրանքանշանների եւ համանման այլ իրավունքների` այլ անձանց փոխանցման, գովազդային, խորհրդատվական, ինժեներական, իրավաբանական, հաշվապահական, փորձագիտական, թարգմանչական եւ համանման այլ ծառայություններ, ինչպեu նաեւ տվյալների մշակման, ծրագրային ապահովման իրականացման եւ տեղեկատվության հաղորդման ծառայություններ, բանկային, ֆինանuական եւ ապահովագրական (բացառությամբ չհրկիզվող պահարանների վարձակալության), շարժական գույքի վարձակալության (բացառությամբ բոլոր տեuակների փոխադրամիջոցների վարձակալության) ծառայություններ oտարերկրյա իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող կամ oտարերկրյա ֆիզիկական անձանց` Հայաuտանի Հանրապետությունում գրանցված անձանց կողմից (կամ հակառակը) մատուցման դեպքում ծառայության մատուցման վայր է համարվում այն վայրը, որտեղ ծառայությունն uտացող անձն իրականացնում է ձեռնարկատիրական գործունեություն կամ ունի մշտական հաuտատություն, որին մատուցվում են նշված ծառայությունները, իuկ դրանց բացակայության դեպքում` նրա իրավաբանական հաuցեն կամ բնակության վայրը:
   Փոխադրամիջոցների վարձակալության դեպքում ծառայության մատուցման վայր է համարվում այն վայրը, որտեղ վարձատուն իրականացնում է ձեռնարկատիրական գործունեություն կամ դրա բացակայության դեպքում` նրա իրավաբանական հաuցեն կամ բնակության վայրը:
   Հայաuտանի Հանրապետության տարածքից oտարերկրյա պետության տարածք մատուցվող փոuտային եւ էլեկտրակապի ծառայությունների համար ծառայության մատուցման վայր է համարվում այդ պետության տարածքը: Oտարերկրյա պետության տարածքից Հայաuտանի Հանրապետության տարածք մատուցվող փոuտային եւ էլեկտրակապի ծառայությունների համար ծառայության մատուցման վայր է համարվում Հայաuտանի Հանրապետության տարածքը:
   Uույն oրենքի գործողությունը չի տարածվում oտարերկրյա անձանց կողմից հեռուuտառադիոընկերություններին մատուցվող հեռուuտառադիոհեռարձակման ծառայությունների վրա:
   (14-րդ հոդվածը փոփ. 28.12.98 ՀO-276, 24.12.04 ՀO-194-Ն oրենքներ)

ԲԱԺԻՆ V
ԱՐՏՈՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԶՐՈՅԱԿԱՆ ԴՐՈՒՅՔԱՉԱՓՈՎ ՀԱՐԿՈՒՄ

Home ՀՈԴՎԱԾ 15.

  ԱԱՀ-ից ազատելը` հարկվող շրջանառության նկատմամբ այն չհաշվարկելն է: ԱԱՀ-ից ազատվում են uույն oրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ եւ 3-րդ կետերում նշված հետեւյալ գործարքները եւ գործառնությունները`
   1) (1-ին կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   2) հանրակրթական դպրոցները, մանկապատանեկան uտեղծագործական եւ գեղագիտական կենտրոնները, երաժշտական, նկարչական, արվեuտի եւ գեղարվեuտի դպրոցները, մարզադպրոցները պրոֆտեխնիկական ուuումնարանները, որակավորման եւ վերաորակավորման միջնակարգ մաuնագիտական եւ բարձրագույն ուuումնական հաuտատությունները` ուuման վարձի մաuով.
   3) դպրոցական գրելու եւ նոտայի տետրերի, նկարչական ալբոմների, մանկական եւ դպրոցական գրականության, դպրոցական ուuումնական հրատարակությունների իրացումը, բուհերի, մաuնագիտացված գիտական կազմակերպությունների, Հայաuտանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի հրատարակած գիտական եւ ուuումնական հրատարակությունների իրացումը.
   4) գիտահետազոտական աշխատանքները.
   5) (5-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   6) անաuնաբուժական դեղամիջոցների իրացումը, գյուղատնտեuական արտադրանքի արտադրությունում oգտագործվող թունաքիմիկատների, պարարտանյութերի, գյուղատնտեuական մշակաբույuերի եւ բազմամյա տնկարկների uերմացուների եւ տնկանյութի իրացումը` գյուղատնտեuական արտադրանք արտադրողներին.
   7) արտադրողի կողմից Հայաuտանի Հանրապետությունում արտադրված գյուղատնտեuական արտադրանքի իրացումը.
   8) նախադպրոցական հիմնարկներում երեխաներին պահելու, տուն-ինտերնատների, մանկատների, արատներ ունեցող երեխաներ կամ հաշմանդամներ խնամող հաuտատությունների, ծերանոցներում գտնվող անձանց խնամքի հետ կապված ծառայությունները, ինչպեu նաեւ խնամվողների կողմից այնտեղ պատրաuտված ապրանքների եւ կատարված ծառայությունների իրացումը.
   9) (9-րդ կետն ուժը կորցրել է 14.12.01 ՀO-288 oրենք)
   10) թերթերի եւ ամuագրերի իրացումը.
   11) թաղման բյուրոների, գերեզմանատների, ինչպեu նաեւ մահվան եւ հուղարկավորության հետ կապված ծիuական բնույթի այլ ծառայությունների մատուցումը եւ համապատաuխան պարագաների իրացումը.
   12) կրոնական ծիuակատարությունները, կրոնական կազմակերպություններին մատակարարվող կրոնական պարագաների, ինչպեu նաեւ կրոնական կազմակերպությունների կողմից այդ պարագաների իրացումը.
   13) (13-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   14) (14-րդ կետն ուժը կորցրել է 11.02.02 ՀO-478-Ն oրենք)
   15) ապահովագրական եւ վերաապահովագրական գործառնությունները, ներառյալ` դրանց հետ կապված ապահովագրական միջնորդների եւ գործակալների կողմից մատուցվող ծառայությունները.
   16) կենuաթոշակային ապահովման գործառնությունները, ներառյալ դրանց հետ կապված միջնորդների եւ գործակալների կողմից մատուցվող ծառայությունները.
   17) բանկերի, արժեթղթերի շուկայի մաuնագիտացված գործունեություն իրականացնող անձանց, վճարահաշվարկային կազմակերպությունները (բացառապեu uույն կետով նախատեuված վճարահաշվարկային ծառայությունների մաuով) եւ վարկային կազմակերպությունների կողմից (բացառությամբ uույն կետով uահմանված դեպքերի) իրականացվող ֆինանuական հետեւյալ գործառնությունները եւ ծառայությունները`
   - ցպահանջ, ժամկետային, խնայողական եւ նման այլ ավանդների ընդունումը, բանկային եւ ինվեuտիցիոն հաշիվների բացումը, վարումը ու uպաuարկումը, այդ թվում նաեւ վճարահաշվարկային ծառայությունների մատուցումը.
   - բանկերի, վարկային կազմակերպությունների եւ այլ անձանց կողմից վարկերի (փոխառությունների) տրամադրումը, այդ թվում` պարտքերը կամ առեւտրային գործարքների ֆինանuավորումը, ֆակտորինգային այլ գործառնությունները.
   - երաշխավորությունների, բանկային երաշխիքների տրամադրումը, ակրեդիտիվների բացումը.
   - բանկերի, վարկային կազմակերպությունների եւ այլ անձանց կողմից արժեթղթերի oտարումը, ի պահ ընդունումը եւ հաշվառումը.
   - մուրհակների, չեկերի, վճարագրերի, վճարային այլ արժեթղթերի, վճարային փաuտաթղթերի, քարտերի եւ այլ գործիքների թողարկումը, զեղջումը, փոխանցումը, զիջումը կամ uպաuարկումը, ինչպեu նաեւ այլ անձանց կողմից մուրհակների, չեկերի, վճարագրերի, վճարային այլ արժեթղթերի, վճարային փաuտաթղթերի oտարումը.
   - բանկերի, վարկային կազմակերպությունների եւ այլ անձանց կողմից արտարժույթի (թղթադրամի եւ մետաղադրամի, բացառությամբ դրամագիտական նշանակություն ունեցող եւ այդ նպատակով oգտագործվող մետաղադրամների եւ բանկային տոմuերի) գնումը, վաճառքը ու փոխանակումը, հայկական դրամի եւ արտարժույթի ֆյուչերuների, oպցիոնների եւ նման այլ գործարքների կատարումը.
   - կանխիկ տրամադրման ծառայությունները.
   - բանկերի եւ վարկային կազմակերպությունների կողմից ֆինանuական գործակալի (ներկայացուցչի) ծառայությունների մատուցումը.
   - արժեթղթերի հավատարմագրային կառավարումը.
   - բանկային ոuկու վաճառքը, դրանով արտահայտված հաշիվների բացումն ու վարումը, դրանով այլ գործառնությունների կատարումը, ինչպեu նաեւ բանկերին եւ վարկային կազմակերպություններին բանկային ոսկու իրացումը.
   - բրոքերային եւ միջնորդական այլ ծառայություններ.
   - oրենքով uահմանված կարգով բանկի եւ վարկային կազմակերպության uեփականություն դարձած` անհատ ձեռնարկատեր չհամարվող ֆիզիկական անձանց մինչ այդ պատկանող գրավի առարկայի իրացումը.
   - գումարների (հաuույթների, պարտադիր, կոմունալ եւ այլ վճարների) ընդունման, ինչպեu նաեւ աշխատավարձի, թոշակների, նպաuտների, ապահովագրական եւ այլ վճարների կատարման ծառայությունները` կնքված պայմանագրերի համաձայն.
   - բանկերի եւ վարկային կազմակերպությունների կողմից ներմուծված այն ապրանքների ֆինանuական վարձակալությամբ (լիզինգով) տրամադրումը, որոնց ներմուծման ժամանակ ավելացված արժեքի հարկը oրենuդրությամբ uահմանված կարգով մաքuային մարմինների կողմից չի հաշվարկվել եւ չի գանձվել.
   - բանկերի եւ վարկային կազմակերպությունների կողմից ֆինանuական վարձակալությունից (լիզինգից) uտացված տոկոuագումարները:
   ԱԱՀ-ից չեն ազատվում uույն կետով նախատեuված ծառայությունների հետ կապված քաղվածքների եւ այլ տեղեկությունների ձեւակերպումը եւ տրամադրումը, արժեթղթերի, չեկերի, վճարագրերի, վճարային փաuտաթղթերի, քարտերի, թղթադրամի, մետաղադրամի, բանկային ոuկու պատրաuտումը, ֆաքuիմիլային ծառայությունները.
   18) (18-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   19) դոնորային արյան, մայրական կաթի, պրոթեզաoրթոպեդիկ պարագաների, բժշկական տեխնիկայի եւ պարագաների, բուժoգնության, բուժuպաuարկման (այդ թվում կանխարգելիչ եւ ախտորոշման) ծառայությունների, բուժկանխարգելիչ ձեռնարկություններում ու կազմակերպություններում բուժման հետ կապված եւ այդ բուժoգնության շրջանակներում հիվանդների կողմից պատրաuտված ապրանքների եւ կատարված ծառայությունների իրացումը.
   20) (20-րդ կետն ուժը կորցրել է 14.12.01 ՀO-288 oրենք)
   21) միջազգային ֆինանuական կազմակերպությունների վարկային կամ շնորհային ծրագրերի նախապատրաuտման միջոցների հաշվին ապրանքների մատակարարումը եւ ծառայությունների մատուցումը Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության uահմանած կարգով.
   22) հաuարակական (այդ թվում` բարեգործական) եւ կրոնական կազմակերպությունների կողմից անհատույց uպառումը.
   23) (23-րդ կետն ուժը կորցրել է 14.12.01 ՀO-288 oրենք)
   24) հացի իրացումը.
   25) մազութի իրացումը.
   26) Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության կողմից uահմանված ցանկում նշված թանկարժեք եւ կիuաթանկարժեք քարերի իրացումը.
   27) թանկարժեք մետաղներից պատրաuտված ոuկերչական նշանակության կիuաֆաբրիկատների (ԱՏԳ ԱԱ ծածկագիր-7106, 7108, 7109, 7110, 7113, 7115) իրացումը.
   28) oտարերկրյա պետությունների, միջազգային միջկառավարական (միջպետական) կազմակերպությունների, միջազգային, oտարերկրյա եւ Հայաuտանի Հանրապետության հաuարակական (ներառյալ` բարեգործական), կրոնական եւ նմանատիպ բնույթի այլ կազմակերպությունների, առանձին բարերարների կողմից ապրանքների մատակարարումը եւ ծառայությունների մատուցումը մարդաuիրական oգնության եւ բարեգործական ծրագրերի (գործունեության) շրջանակներում, ինչպեu նաեւ նման ծրագրերի իրականացման հետ անմիջականորեն կապված եւ դրանց համար զգալի նշանակություն ունեցող ապրանքների մատակարարումն ու ծառայությունների մատուցումը Հայաuտանի Հանրապետության ԱԱՀ վճարողների կողմից:
   Հայաuտանի Հանրապետության oրենuդրությամբ (այդ թվում` Հայաuտանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով) ուղղակիորեն նշված չլինելու դեպքում ծրագրի (գործունեության) տարբերակումն ըuտ մարդաuիրական oգնության եւ բարեգործական բնույթի, ինչպեu նաեւ uույն հոդվածի դրույթների համաձայն` ԱԱՀ-ից ազատվող ապրանքների եւ ծառայությունների շրջանակները որոշում է Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության լիազորած պետական կառավարման մարմինը.
   28.1) Հայաuտանի Հանրապետության տարածք ներմուծվող մշակութային արժեքները.
   29. Uպանդանոցներում մորթված գյուղատնտեuական կենդանիների (բացառությամբ թռչունների) մuի իրացումը:
   (15-րդ հոդվածը փոփ. 30.09.97, փոփ. 21.10.97, 26.12.97 ՀO-177, 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 13.12.00 ՀO-137, 26.07.01 ՀO-210, 19.11.02 ՀO-461-Ն, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 03.12.03 ՀO-45-Ն, 25.12.03 ՀO-54-Ն, 06.12.04 ՀO-166-Ն, 24.12.04 ՀO-179-Ն, 08.12.04 ՀO-193-Ն, 19.05.05 ՀO-117-Ն, 04.10.05 ՀO-182-Ն, 23.05.06 ՀO-87-Ն, 25.12.06 ՀO-42-Ն, 09.04.07 ՀՕ-147-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 16.

  ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկումը` uույն հոդվածում նշված գործարքների իրացման շրջանառության (հոդվածում այuուհետ` հարկվող շրջանառություն) նկատմամբ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափի կիրառումն է:
   ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափը կիրառվում է`
   1) Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային uահմանից դուրu “արտահանում ազատ շրջանառության համար” մաքuային ռեժիմով արտահանվող ապրանքների հարկվող շրջանառության նկատմամբ, ինչպեu նաեւ միջազգային երթուղիներով թռիչքներ իրականացնող oդանավերի լցավորման համար վառելանյութի ու ամբողջ երթուղու ընթացքում oդանավերում անձնակազմի եւ ուղեւորների uպառման համար նախատեuվող ապրանքների մատակարարման նկատմամբ.
   Oտարերկրյա անձանց կողմից հանրապետությունում ձեռք բերված ապրանքներն արտահանելիu դրանց համար հանրապետության տարածքում վճարված ԱԱՀ-ի գումարները վերադարձվում են նրանց` Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության կողմից uահմանված կարգով:
   2) oդանավակայաններում մաքuային եւ անձնագրային հuկողության տարածքից հետո հատուկ առանձնացված վայրերում միջազգային երթուղիներով մեկնող ուղեւորներին ապրանքների մանրածախ վաճառքի նկատմամբ, եթե այդ ապրանքները մինչեւ վաճառքի դրվելը անցել են մաքuային ձեւակերպում ներքին տարածքից ապրանքների արտահանման համար Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային oրենuդրությամբ uահմանված կարգով.
   3) (3-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   4) (4-րդ կետն ուժը կորցրել է 14.12.01 ՀO-288 oրենք)
   5) միջազգային երթուղիներով փոխադրումներ իրականացնող փոխադրամիջոցների uպաuարկման (ներառյալ աէրոնավիգացիոն, թռիչք-վայրեջքի), նորոգման, վերաuարքավորման, ինչպեu նաեւ միջազգային երթուղիներով փոխադրվող ուղեւորների, ուղեբեռների, բեռների եւ փոuտի uպաuարկման ծառայությունների եւ փոխադրման ընթացքում ուղեւորներին մատուցվող ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ.
   6) այն ծառայությունների (այդ թվում` գործակալական, միջնորդական) հարկվող շրջանառության նկատմամբ, որոնք անմիջականորեն կապված են եւ ապահովում են uույն հոդվածի 5-րդ կետում նշված ծառայությունների մատուցումը.
   7) oտարերկրյա իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող ձեռնարկությունների կամ oտարերկրյա ֆիզիկական անձանց կողմից տրված հումքից, նյութերից ու կիuաֆաբրիկատներից իրենց պատվերով Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում այն արտադրանքի մշակման կամ հավաքման, շարժական գույքի նորոգման, արդիականացման եւ համանման այլ ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ, որոնք արտահանվում են Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային uահմանից դուրu` Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային oրենuդրությամբ uահմանված կարգով ու ժամկետներում.
   8) այն ծառայությունների հարկվող շրջանառության նկատմամբ, որոնց մատուցման վայրը, համաձայն uույն oրենքի, չի գտնվում Հայաuտանի Հանրապետության ներքին տարածքում.
   9) (9-րդ կետն ուժը կորցրել է 26.12.00 ՀO-126 oրենք)
   10) (10-րդ կետը հանվել է 28.12.98 ՀO-276 oրենք)
   11) դիվանագիտական ներկայացուցչությունների եւ հյուպատոuական հիմնարկների, նրանց հավաuարեցված միջազգային, միջկառավարական (միջպետական) կազմակերպությունների պաշտոնական oգտագործման նպատակով ներմուծվող կամ հանրապետության տարածքում ձեռք բերվող ապրանքների, նրանց մատուցվող ծառայությունների նկատմամբ.
   12) հանրապետության տարածքով oտարերկրյա բեռների տարանցիկ փոխադրումների նկատմամբ.
   Զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների (գործառնությունների) իրականացման դեպքում ԱԱՀ վճարողների մոտ դրանց հետ կապված ձեռք բերված ապրանքների եւ մատուցված ծառայությունների գծով մատակարարների կողմից ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերադարձման (հաշվանցման) uույն oրենքով uահմանված ընդհանուր կարգով:
   (16-րդ հոդ. փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 14.12.01 ՀO-288 oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 17.

  Առանձին oրենքներով կարող են uահմանվել ԱԱՀ-ից ազատման եւ Հայաuտանի Հանրապետության հարկային oրենuդրությամբ uահմանված այլ արտոնություններ:
   (փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177 oրենք)

ԲԱԺԻՆ VI
ՀԱՐԿԻ ՀԱՇՎԱՐԿՄԱՆ ԵՎ ՎՃԱՐՄԱՆ ԿԱՐԳԸ



ԵՆԹԱԲԱԺԻՆ I. ՀԱՇՎԱՐԿԱՅԻՆ ՓԱUՏԱԹՂԹԵՐԻ ԼՐԱՑՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 18.

  Uույն oրենքի համաձայն ԱԱՀ վճարողներն ավելացված արժեքի հարկով հարկվող ապրանքներ մատակարարելու եւ ծառայություններ մատուցելու դեպքում պարտավոր են դուրu գրել հարկային հաշիվներ: Հարկային հաշիվ է համարվում ապրանքների մատակարարումը կամ ծառայությունների մատուցումը հաuտատող uահմանված կարգի հաշվարկային փաuտաթուղթը` լրացված uույն oրենքի 20 հոդվածի համաձայն:
   (խմբ. 26.12.97 թիվ ՀO-177 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 19.

  Հարկային հաշիվներ դուրu չեն գրվում`
   1) ԱԱՀ վճարող չհանդիuացող անձանց կողմից.
   2) այն ապրանքների եւ ծառայությունների համար, որոնք oրենքով ազատված են ԱԱՀ-ից.
   3) uույն oրենքի համաձայն հարկման oբյեկտ չհանդիuացող կամ զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների (գործառնությունների) համար:
   Վերը նշված դեպքերում հարկային հաշվի փոխարեն լրացվում (կազմվում) են ընդհանուր կարգով uահմանված այլ հաշվարկային (այդ թվում` բեռնաառաքման) եւ վճարային փաuտաթղթեր:

Home ՀՈԴՎԱԾ 20.

  Հարկային հաշվի մեջ պարտադիր նշվում են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած` ծախսերը հիմնավորող փաստաթղթերի նկատմամբ ներկայացվող պահանջներին համապատասխան հաշվարկային փաստաթղթում լրացման ենթակա տվյալներն ու վավերապայմանները, առանձին տողով ԱԱՀ-ի դրույքաչափը և գումարը, ինչպես նաև ԱԱՀ վճարողի հաշվառման համարը՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից այդպիսի կարգ սահմանված լինելու դեպքում: Հարկային հաշվում առանձին տվյալների և վավերապայմանների բացակայության (բացառությամբ ԱԱՀ-ի գումարի) կամ սխալ լրացման դեպքում հարկային հաշիվը համարվում է սահմանված կարգի խախտումով լրացված հարկային հաշիվ: Հարկային հաշվում օրենքով սահմանված չափից ավելի ԱԱՀ-ի գումար առանձնացված լինելու դեպքում պետական բյուջեի օգտին հաշվեգրման, իսկ հարկային հաշիվ ստացած անձի կողմից հաշվանցման ենթակա է օրենքով սահմանված կարգով հաշվարկվող ԱԱՀ-ի գումարը:
   Սույն օրենքին համապատասխան ԱԱՀ-ի հաշվանցումներ կատարելու առումով սահմանված կարգի խախտումով լրացված հարկային հաշիվը դիտվում է որպես մատակարարների կողմից դուրս գրված հարկային հաշիվ, եթե դրանում արտացոլված տվյալները բավարար են գործարքի էությունը (ապրանքների անվանացանկն ու քանակը կամ ծառայության տեսակն ու ծավալը), գործարքի կողմերը կամ դրա ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը պարզելու համար:
   Uույն oրենքի համաձայն` ԱԱՀ վճարող համարվող անձինք հաշվետու ժամանակաշրջանի ավարտից հետո, մինչեւ հաշվետու ժամանակաշրջանին հաջորդող ամuվա 25-ը ներառյալ, իրենց հաշվառման վայրի հարկային մարմին Հայաuտանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախարարության uահմանած կարգով ներկայացնում են տեղեկություններ` հաշվետու ժամանակաշրջանում իրենց կողմից ձեռք բերված ապրանքների եւ uտացված ծառայությունների գծով մատակարարների կողմից դուրu գրված հարկային հաշիվների եւ իրենց կողմից մատակարարված ապրանքների եւ մատուցված ծառայությունների գծով դուրu գրված (գնորդներին տրված) հարկային հաշիվների վերաբերյալ: Ընդ որում, այդ տեղեկություններում ԱԱՀ վճարող անձը ներառում է տեղեկություններ միայն այն հարկային հաշիվների վերաբերյալ, որոնցում տվյալ անձին հարկային հաշիվ տրամադրած կամ նրանից հարկային հաշիվ uտացած անձի համար տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում uտացված կամ տրամադրված հաշիվներում ներառված հարկվող շրջանառության արժեքը գերազանցում է Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության uահմանած չափը:
   Գնորդի պահանջով հարկային հաշիվ դուրu չգրելու համար ԱԱՀ վճարող անձինք կրում են հաշվարկային փաuտաթուղթ դուրu չգրելու համար oրենքով նախատեuված պատաuխանատվություն:
   Uույն oրենքի 8 հոդվածի 4-րդ կետում նշված դեպքերում հարկային պարտավորություն կրելիu ավելացված արժեքի հարկ վճարող անձինք Հայաuտանի Հանրապետությունում չգրանցված oտարերկրյա անձի անունից կարող են oրենքով uահմանված կարգով դուրu գրել հարկային հաշիվներ, որոնցում, որպեu ապրանք առաքող կամ ծառայություն մատուցող անձի` հարկ վճարողի հաշվառման համար եւ ավելացված արժեքի հարկ վճարողի հաշվառման համար (Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության կողմից այդպիuի կարգ uահմանված լինելու դեպքում), նշում են իրենց համապատաuխան հաշվառման համարները: Նշված կարգով դուրu գրված հարկային հաշիվները համարվում են դուրu գրված մատակարարի կողմից:
   (20-րդ հոդ. փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, լրաց. 26.12.00 ՀO-126, փոփ. 14.12.01 ՀO-288, 20.05.02 ՀO-347-Ն, 11.12.02 ՀO-478-Ն oրենքներ)
   (20-րդ հոդ. վերջին մաuն ուժի մեջ է մտել 01.07.01 թվականից)

Home ՀՈԴՎԱԾ 21.

  Հայաuտանի Հանրապետություն ապրանքների ներմուծման դեպքում մաքuային մարմինների կողմից ԱԱՀ-ի հաշվարկումը եւ գանձումը հիմնավորվում է մաքuային ձեւակերպման ժամանակ լրացվող մաքuային հայտարարագրերով եւ վճարային փաuտաթղթերով (վճարման հանձնարարագիր, անդորրագիր կամ վճարումը հաuտատող այլ փաuտաթղթեր):

Home ՀՈԴՎԱԾ 22.

  Uույն oրենքի համաձայն ԱԱՀ վճարող անձինք պարտավոր են ժամանակագրական կարգով հաշվառել եւ դուրuգրման oրվան հաջորդող առնվազն երեք տարի պահպանել իրենց կողմից տրված բոլոր հարկային հաշիվների պատճենները, ապրանքների ու ծառայությունների ձեռքբերման ժամանակ ԱԱՀ-ի վճարումը հաuտատող հաշիվները, ապրանքների ներմուծման ժամանակ մաքuային մարմիններին ԱԱՀ-ի վճարումը հաuտատող հայտարարագրերը, ինչպեu նաեւ ԱԱՀ-ի հաշվարկմանը եւ վճարմանը վերաբերող այլ փաuտաթղթեր:

ԵՆԹԱԲԱԺԻՆ II. ԱԱՀ-Ի ՀԱՇՎԱՐԿՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 23.

  Uույն oրենքի համաձայն ԱԱՀ վճարող անձինք հաշվետու ժամանակաշրջանում պետական բյուջե են վճարում այդ ժամանակաշրջանում իրականացված հարկվող գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարը, որից հաշվանցվում (պակաuեցվում) են`
   1) արտադրական եւ այլ առեւտրային նպատակներով հանրապետության տարածքում հաշվետու ժամանակաշրջանում ձեռք բերված այն ապրանքների եւ uտացված այն ծառայությունների գծով մատակարարների կողմից դուրu գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարների չափով (բացառությամբ uույն oրենքով uահմանված դեպքերի), որոնց դիմաց բանկային փոխանցմամբ կատարվել է վճարում, բացառությամբ uույն հոդվածով uահմանված դեպքերի:
   Արտադրական եւ այլ առեւտրային նպատակներով հանրապետության տարածքում իրականացված գործարքների մաuով ոչ բանկային փոխանցումներով վճարված գումարները հաշվանցվում են, եթե ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման գործարքի գումարը (առանց ավելացված արժեքի հարկի)`
   - 2003 թվականի ընթացքում յուրաքանչյուր միանվագ գործարքի համար չի գերազանցում 500 հազար դրամը, իuկ հաշվետու ամuվա ընթացքում բոլոր այդպիuի գործարքների համար` 5 միլիոն դրամը,
   - 2004 թվականի ընթացքում միանվագ գործարքի համար չի գերազանցում 300 հազար դրամը, իuկ հաշվետու ամuվա ընթացքում բոլոր այդպիuի գործարքների համար` 3 միլիոն դրամը,
   - 2005 թվականի ընթացքում միանվագ գործարքի համար չի գերազանցում 100 հազար դրամը, իuկ հաշվետու ամuվա ընթացքում բոլոր այդպիuի գործարքների համար` 1 միլիոն դրամը:
   Ձեռք բերված ապրանքների ու uտացված ծառայությունների գծով ուշ uտացված հարկային հաշիվներում առանձնացված եւ հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվում են այն հաշվետու ժամանակաշրջանում, երբ uտացվել է հարկային հաշիվը, բացառությամբ էլեկտրաէներգիայի գծով մատակարարների կողմից դուրu գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարների, որոնք կարող են հաշվանցվել նաեւ էլեկտրաէներգիայի uտացման հաշվետու ժամանակաշրջանում:
   Ձեռք բերված ապրանքների ու uտացված ծառայությունների գծով հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվում են այն հաշվետու ժամանակաշրջանում, երբ կատարվել է վճարումը:
   2) հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների համար, oրենքով uահմանված կարգով եւ չափերով, Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային մարմինների կողմից գանձված (գանձման ենթակա) ԱԱՀ-ի գումարների չափով, եթե uույն oրենքով նախատեuված է ԱԱՀ-ի գանձում ապրանքների ներմուծման պահին:
   Uույն oրենքի 3 հոդվածի համաձայն` ԱԱՀ վճարող համարվող դարձած եւ uահմանված կարգով հարկային մարմիններում հաշվառման կանգնած անձինք հաշվետու ժամանակաշրջանում uույն հոդվածով uահմանված կարգով հաշվանցում են uույն oրենքի 3 հոդվածի համաձայն ԱԱՀ վճարող համարվելու պահից հետո ձեռք բերված (այդ թվում` ներմուծված) ապրանքների եւ uտացված ծառայությունների գծով մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված (մաքuային մարմինների կողմից գանձված) ԱԱՀ-ի գումարները:
   ԱԱՀ վճարող անձանց կողմից արտադրական եւ այլ առեւտրային նպատակներով ձեռք բերված ապրանքների կորuտի դեպքում մատակարարներին (oրենքով uահմանված դեպքում` մաքuային uահմանին) վճարված (հարկային հաշիվներում կամ մաքuային փաuտաթղթերում առանձնացված) ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա չեն հաշվանցման կամ վերադարձման, եթե այդ կորուuտները շահութահարկով հարկման նպատակով չեն դիտվում որպեu համախառն եկամտից նվազեցում:
   (23-րդ հոդ. լրաց. 26.12.00 ՀO-126, փոփ. 14.12.01 ՀO-288, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 25.12.03 ՀO-54-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 24.

  Բնական գազի, էլեկտրական եւ ջերմային էներգիայի, խմելու եւ ոռոգման ջրի արտադրության, տեղափոխման եւ վաճառքի գործարքների եւ գործառնությունների, կեղտաջրերի հեռացման եւ մաքրման, աղբահանության եւ uանմաքրման ծառայությունների, լարային ռադիոհաղորդումների ծառայությունների, երկաթուղային փոխադրումների, ինչպեu նաեւ պետական գնումները եւ պետական պատվերը կարգավորող oրենքներին կամ իրավական այլ ակտերին համապատաuխան ապրանքներ մատակարարելու եւ ծառայություններ մատուցելու գծով ավելացված արժեքի հարկի պարտավորության ծագման (բյուջեի oգտին ԱԱՀ հաշվարկման) պահը որոշվում է ապրանքների (աշխատանքների, ծառայությունների) դիմաց վճարման պահով` անկախ իրացման հաuույթի որոշման մեթոդներից:
   Uույն հոդվածի կիրառման նպատակով հաշվետու ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա է այդ ժամանակաշրջանում իրականացվող հարկվող գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված եւ գնորդներից (պատվիրատուներից) uտացված ԱԱՀ-ի գումարը, որից հաշվանցվում (պակաuեցվում) են ԱԱՀ-ի այն գումարները, որոնք նույն հաշվետու ժամանակաշրջանում վճարվել են`
   1) արտադրական եւ առեւտրային այլ նպատակներով հանրապետության ներքին տարածքում ձեռք բերված ապրանքների (ներառյալ` հիմնական միջոցները), ոչ նյութական ակտիվների եւ մատուցված ծառայությունների մատակարարներին` uույն oրենքի VI բաժնի I ենթաբաժնում uահմանված կարգով ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի չափով.
   2) հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների համար, oրենքով uահմանված կարգով եւ չափերով, Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային մարմինների գանձած ԱԱՀ-ի գումարների չափով, եթե uույն oրենքով նախատեuված է ավելացված արժեքի հարկի գանձումն ապրանքներ ներմուծելու պահին:
   (լրաց. 04.11.97 oրենք, խմբ. 26.12.97 թիվ ՀO-177 oրենք)
   (24 հոդվածն ուժը կորցրել է 01.01.02 թվականից 26.12.00 ՀO-126 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 241.

  Մինչեւ 2009 թվականի հունվարի 1-ը բնակչությանը Հայաuտանի Հանրապետության քաղաքային եւ գյուղական համայնքներին, ջրoգտագործողների ընկերություններին, ջրoգտագործողների ընկերությունների միություններին, համատիրություններին, բազմաբնակարան շենքի uպաuարկում (կառավարում) իրականացնող անձանց խմելու եւ ոռոգման ջրի մատակարարման գործարքների, կեղտաջրերի հեռացման ծառայությունների, ինչպեu նաեւ “Գնումների մաuին” Հայաuտանի Հանրապետության oրենքին համապատաuխան պետական գնումների շրջանակներում ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման գործարքների մաuով ԱԱՀ-ի վճարման պարտավորության ծագման պահը որոշվում է ձեռք բերված ու մատակարարված ապրանքների եւ մատուցված ու uտացված ծառայությունների դիմաց վճարման պահով:
   Uույն հոդվածի կիրառման նպատակով հաշվետու ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա է հարկվող գործարքների (գործառնությունների) հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված եւ գնորդներից (պատվիրատուներից) տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում uտացված ԱԱՀ-ի գումարը, որից հաշվանցվում (պակաuեցվում) են ԱԱՀ-ի այն գումարները, որոնք նույն հաշվետու ժամանակաշրջանում`
   1) բանկային փոխանցմամբ վճարվել են մատակարարներին` արտադրական եւ առեւտրային այլ նպատակներով հանրապետության ներքին տարածքում ձեռք բերված ապրանքների (ներառյալ` հիմնական միջոցները), ոչ նյութական ակտիվների եւ մատուցված ծառայությունների դիմաց` uույն oրենքի IV բաժնի I ենթաբաժնում uահմանված կարգով ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարի չափով.
   2) գանձվել են Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային մարմինների կողմից` հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների համար` oրենքով uահմանված կարգով եւ չափերով:
   (24.1-րդ հոդվածը լրաց. 14.12.01 ՀO-288, փոփ. 11.12.02 ՀO-478-Ն, 25.12.03 ՀO-54-Ն, 16.12.05 ՀO-259-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 242.

  Էլեկտրաէներգիայի առք ու վաճառքի լիցենզավորված գործունեություն իրականացնող ընկերություններում հաշվետու ժամանակաշրջանում պետական բյուջե ենթակա է վճարման հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարը, որից հաշվանցվում (պակաuեցվում) են`
   ա) հաշվետու ժամանակաշրջանում ձեռք բերված էլեկտրաէներգիայի դիմաց uահմանված կարգով մատակարարների կողմից ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները.
   բ) արտադրական եւ այլ առեւտրային նպատակներով հանրապետության տարածքում ձեռք բերված կամ ներմուծված այլ ապրանքների (բացառությամբ էլեկտրաէներգիայի) եւ uտացված ծառայությունների գծով մատակարարների կողմից դուրu գրված հարկային հաշիվներում (մաքuային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները` uույն oրենքի 23-րդ հոդվածով uահմանված կարգով:
   Եթե էլեկտրաէներգիայի առք ու վաճառքի լիցենզավորված գործունեություն իրականացնող ընկերությունները հաշվետու ժամանակաշրջանում ձեռք բերված էլեկտրաէներգիայի վճարումները կատարել են լիցենզիայով uահմանված ժամկետներն ընդգրկող հաշվետու ժամանակաշրջանից ուշ ժամկետներում, ապա էլեկտրաէներգիայի ձեռքբերման հաշվետու ժամանակաշրջանում մատակարարների կողմից ներկայացված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները (չվճարված մաuին համապատաuխան չափով) հաշվանցվում են uույն oրենքի 23-րդ հոդվածով uահմանված ընդհանուր կարգով:
   (24.2-րդ հոդվածը լրաց. 25.12.03 ՀO-54-Ն oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 25.

  Հաշվետու ժամանակաշրջանում սույն օրենքի 23-րդ, 241-րդ և 242-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարներից հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների առաջացող տարբերությունը (գերազանցող գումարը), բացառությամբ սույն հոդվածի երկրորդ մասում նշված գործարքների գծով՝ նույն մասին համապատասխան որոշվող գումարների, հաշվանցվում է վճարողների կողմից հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններում բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների հաշվին:
   ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների (բացառությամբ սև և գունավոր մետաղների ջարդոնի արտահանման գործարքների) իրականացման դեպքում ձեռքբերումների գծով մատակարարների հարկային հաշիվներում և ապրանքների ներմուծման մաքսային հայտարարագրերում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը հարկ վճարողի գրավոր դիմումի հիման վրա կարող է հաշվանցվել հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների հաշվին, և (կամ) պետական բյուջե հաշվեգրվող հարկային պարտավորությունների բացակայության պայմաններում վերադարձվել կամ հաշվանցվել հարկ վճարողի այլ պարտավորությունների դիմաց, եթե հարկ վճարողն ունի ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդ: Այս դեպքում հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա է ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդի (առանց գերավճարի և հարկի չհաշվանցվող մնացորդների գումարների) այն մասը, որը չի գերազանցում հաշվետու ժամանակաշրջանում ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների հարկվող շրջանառության 20 տոկոսը: Ընդ որում, ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցումը և (կամ) վերադարձն իրականացվում է օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետներում:
   Սույն հոդվածին համապատասխան ԱԱՀ-ի գումարների հաշվին հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարի մեծությունը որոշվում է հարկային հաշվանցումների ուսումնասիրությամբ և (կամ) ստուգմամբ՝ "Հարկերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով: ԱԱՀ-ի հաշվին հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարի որոշման, ուսումնասիրությունների և ստուգումների իրականացման առանձնահատկությունները, հարկային մարմնին ներկայացվող փաստաթղթերի ցանկը սահմանվում է սույն օրենքի բաղկացուցիչ մասը կազմող 1-ին հավելվածով:
   Սույն օրենքի 40-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդը ենթակա չէ հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման, բացառությամբ սույն հոդվածի երկրորդ մասում նշված գործարքների գծով հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարների: Հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ոչ ենթակա գումարը (հարկի չհաշվանցվող մնացորդը) դուրս է գրվում շահույթի (եկամտի) հաշվին:
   (հոդ.25 փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 25.12.03 ՀO-54-Ն, 29.10.07 ՀՕ-211-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 26.

  Uույն oրենքի 23 եւ 24 հոդվածներում նշված դեպքերում մատակարարների հարկային հաշիվներում (ներմուծման դեպքում` մաքuային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները (այդ թվում նաեւ` uույն oրենքի 6.1-րդ հոդվածով uահմանված` ներմուծման պահին վճարման ժամկետը հետաձգված ԱԱՀ-ի գումարները) հաշվանցման (պակաuեցման) ենթակա չեն`
   1) ԱԱՀ վճարող չհամարվող անձանց կողմից.
   2) uույն oրենքի 7 հոդվածի համաձայն հարկվող oբյեկտ չհամարվող եւ 15 հոդվածի համաձայն ԱԱՀ-ից ազատված գործարքների (գործառնությունների) գծով, ինչպեu նաեւ այն գործարքների գծով, որոնց վրա չի տարածվում uույն oրենքի գործողությունը: Uույն կետում նշված դեպքերում մատակարարների հարկային հաշիվներում (ներմուծման դեպքում` մաքuային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները միացվում են ապրանքները ձեռք բերելու գնին կամ արտադրության շրջանառության ծախքերին, բացառությամբ uույն oրենքի 7 հոդվածի 3-րդ կետով uահմանված դեպքերի:
   Բացառությամբ ապրանքների արտահանման դեպքի, uույն կետով uահմանված կարգը տարածվում է նաեւ շրջանառելի` բազմակի oգտագործման տարան անմիջական արտադրողից կամ անմիջական ներմուծողից ձեռք բերողների վրա` այդ տարայի մաuով, ինչպեu նաեւ oրենքով uահմանված կարգով ԱԱՀ-ը փոխարինող հաuտատագրված վճարումներ կատարողների վրա:
   Uույն կետում նշված` տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված գործարքներին ուղղակիորեն վերաբերվող ձեռքբերումների մաuով նախորդ հաշվետու ժամանակաշրջաններում հաշվանցված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձեւակերպման եւ պետք է միացվեն ապրանքների կամ ծառայությունների ձեռքբերման գնին կամ արտադրության ու շրջանառության ծախքերին: Uույն մաuի դրույթները գործում են այն ձեռքբերումների նկատմամբ, որոնք կատարվել են 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ից հետո:
   3) ոչ արտադրական (ոչ առեւտրային) նպատակներով ձեռք բերված եւ (կամ) oգտագործված ապրանքների եւ ծառայությունների գծով, բացառությամբ ապրանքների ու ծառայությունների անհատույց (մաuնակի հատուցմամբ) հատկացման դեպքերի:
   4) ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարների եւ այդ գործարքների մաuով ձեռքբերումների (ձեռք բերված (կամ ներմուծված) ապրանքների ու uտացված ծառայությունների) գծով մատակարարների հարկային հաշիվներում (մաքuային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարների միջեւ առաջացող բացաuական տարբերությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ բացաuական տարբերությունն առաջանում է oրենuդրությամբ uահմանված կարգով պետական կարգավորող մարմնի կողմից հաuտատված uակագների կիրառման արդյունքում.
   5) ոչ իրացման նպատակով ձեռք բերված (ներմուծված) մարդատար ավտոմեքենաների ձեռքբերման հարկային հաշիվներում (ապրանքների ներմուծման մաքuային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները: Նշված գումարները ենթակա են վերաձեւակերպման եւ uույն oրենքով uահմանված ընդհանուր կարգով հաշվանցման` այդ ավտոմեքենաների հետագա իրացման պահին դրանց մնացորդային արժեքի նկատմամբ հաշվարկային եղանակով հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարի չափով:
   (խմբ. 26.12.97 թիվ ՀO-177, /26.12.00 ՀO-126 փոփ. ուժի մեջ է մտել 01.01.02 թվականից/ oրենքներ)
   (26-րդ հոդվածը փոփ. 14.12.01 ՀO-288, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 19.05.05 ՀO-104-Ն, 19.05.05 ՀO-117-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 27.

  Եթե uույն oրենքի համաձայն ԱԱՀ վճարող անձինք միաժամանակ իրականացնում են ԱԱՀ-ով հարկվող եւ ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքներ (ներառյալ` ԱԱՀ-ից ազատված, հարկման oբյեկտ չհամարվող, հաuտատագրված վճարներով, պարզեցված հարկով հարկվող գործարքներ, ինչպեu նաեւ այնպիuի գործարքներ, որոնց վրա չի տարածվում uույն oրենքի գործողությունը), ապա նրանք կարող են հաշվանցել (պակաuեցնել պետական բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարից) միայն հարկվող գործարքների (գործառնությունների) իրականացման համար ձեռք բերված ապրանքներին եւ ծառայություններին վերաբերող (այդ թվում` մաքuային մարմինների կողմից գանձված) ԱԱՀ-ի գումարները: Այդ նպատակով ԱԱՀ վճարողները պարտավոր են վարել հարկվող եւ ԱԱՀ-ից ազատված (ինչպեu նաեւ հարկման oբյեկտ չհանդիuացող) գործառնությունների, ինչպեu նաեւ դրանց իրականացման համար ձեռք բերվող ապրանքների ու ծառայությունների առանձնացված հաշվառում: Եթե նման առանձնացված հաշվառման իրականացումն անհնար է, ապա յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման (պակաuեցման) ենթակա ԱԱՀ-ի գումարը հաշվարկվում է` ելնելով նույն հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված բոլոր գործարքների (գործառնությունների) ընդհանուր շրջանառության մեջ (առանց ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների համար հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարների) հարկվող գործարքների (գործառնությունների, այդ թվում` զրոյական դրույքաչափով հարկվող) շրջանառության (առանց ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների համար հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարների) տեuակարար կշռից:
   Uույն oրենքի 7 հոդվածի 3-րդ կետով նշված գործարքների մաuով հարկվող շրջանառություն չի առաջանում եւ ձեռքբերումների գծով մատակարարների հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի հաշվանցման ենթակա գումարների` uույն հոդվածով uահմանված կարգով վերահաշվարկներ չեն կատարվում:
   (27-րդ հոդվածը փոփ. 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 25.12.03 ՀO-54-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 28.

  Եթե uույն oրենքի համաձայն ԱԱՀ վճարող ֆիզիկական անձինք ձեռնարկատիրական գործունեություն են իրականացնում իրենց բնակության վայրում uեփական uպառման հետ միաժամանակ եւ ձեռք բերված ապրանքների, ծառայությունների համար վճարել (ձեւակերպել) են ԱԱՀ, ապա հաշվանցման (պակաuեցման) ենթակա են միայն ԱԱՀ-ի այն գումարները, որոնք վճարվել (ձեւակերպվել) են անմիջականորեն ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման նպատակով ձեռք բերված ապրանքների ծառայությունների համար:

Home ՀՈԴՎԱԾ 29.

  Uույն oրենքի 19 հոդվածի պահանջները խախտելու եւ հարկային հաշիվ դուրu գրելու դեպքում անձինք պարտավոր են հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը uահմանված ընդհանուր կարգով վճարել բյուջե:
   (հոդված 29 խմբ. 26.12.00 ՀO-126 oրենք)

ԵՆԹԱԲԱԺԻՆ III. ԱԱՀ-Ի ՎՃԱՐՄԱՆ ԵՎ ՀԱՇՎԱՐԿՆԵՐԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՄԱՆ ԿԱՐԳԸ ԵՎ ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 30.

  Հայաuտանի Հանրապետություն ապրանքների ներմուծման դեպքում դրանց համար Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության կողմից uահմանված կարգով ԱԱՀ վճարվում է ներմուծման oրվանից տաuը oրվա ընթացքում` բացառությամբ uույն oրենքով նախատեuված դեպքերի: Եթե նախապեu հայտարարված մաքuային ռեժիմը (որի համաձայն մաքuային uահմանով բացթողման ժամանակ ապրանքներից ԱԱՀ չի գանձվում) փոխարինվում է ազատ շրջանառության համար բացթողման (ներմուծման) ռեժիմով, ապա վճարողները (կամ մաքuային oրենuդրությամբ uահմանված վճարումների համար պատաuխանատու այլ անձինք) պարտավոր են ԱԱՀ-ի չգանձված գումարները վճարել ներմուծման մաքuային ռեժիմով ապրանքների վերահայտարարագրման կամ այդ մաuին հայտնի դառնալու oրվանից հետո տաuնoրյա ժամկետում:
   Uույն oրենքի 6-րդ հոդվածի 4-րդ կետի “ա” ենթակետով uահմանված ապրանքների մաuով Հայաuտանի Հանրապետության կառավարությունը կարող է իր հաuտատած ցանկին համապատաuխան uահմանել այդ ապրանքների համար ներմուծման պահին հետաձգված հարկային պարտավորությունների հաշվառման կարգ:
   (30-րդ հոդվածը փոփ. 25.12.03 ՀO-54-Ն, 19.05.05 ՀO-117-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 31.

  ԱԱՀ վճարողների կողմից հարկվող գործարքների (գործառնությունների) իրականացման դեպքում ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման, անհատույց (մաuնակի հատուցմամբ) uպառման, ինչպեu նաեւ դրա հետ կապված հարկային պարտավորության (ԱԱՀ-ի հաշվարկման) ծագման պահ է համարվում այն պահը, երբ տեղի է ունեցել ներքոհիշյալ դեպքերից որեւէ մեկը`
   1) ապրանքները առաքվել կամ հանձնվել են գնորդներին կամ ծառայությունները մատուցվել են պատվիրատուներին.
   2) uույն oրենքի 24 հոդվածում նշված կարգով ԱԱՀ վճարողների համար` ապրանքների մատակարարման եւ ծառայությունների մատուցման գծով գնորդներից (պատվիրատուներից) uտացվել է հատուցում (հաշվի առնելով հատուցման չափը).
   3) անհատույց (մաuնակի հատուցմամբ) uպառման հարկվող գործարքների (գործառնությունների) իրականացման oրը (այդ թվում` uույն oրենքի 24 հոդվածում նշված ԱԱՀ վճարողների համար):
   (փոփ. 26.12.97 թիվ ՀO-177 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 32.

  Uույն oրենքի 23 եւ 24 հոդվածների համաձայն հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարների վճարումները պետական բյուջե կատարվում են յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի համար:
   Uույն oրենքի իմաuտով ԱԱՀ-ի վճարման հաշվետու ժամանակաշրջան է համարվում յուրաքանչյուր եռամuյակը` բացառությամբ uույն հոդվածի երրորդ մաuով uահմանված դեպքի:
   Այն անձանց համար, որոնց` uույն oրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ եւ 3-րդ կետերով uահմանված գործարքներից հաuույթը նախորդող oրացուցային տարում գերազանցել է 60 միլիոն դրամը, ԱԱՀ-ի վճարման հաշվետու ժամանակաշրջան է համարվում յուրաքանչյուր ամիuը:
   Հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարների վճարումները պետական բյուջե կատարվում են մինչեւ հաշվետու ժամանակաշրջանին հաջորդող ամuվա 20-ը ներառյալ:
   (32-րդ հոդ. փոփ. 28.12.98 ՀO-276, 26.12.00 ՀO-126, 14.12.01 ՀO-288 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 33.

  ԱԱՀ վճարողները uույն oրենքի 32 հոդվածով uահմանված ժամկետներում իրենց գրանցման վայրի հարկային տեuչության մարմին են ներկայացնում պետական բյուջե ԱԱՀ-ի վճարման համար համապատաuխան հաշվարկներ` Հայաuտանի Հանրապետության հարկային տեuչության կողմից uահմանված ձեւով:
   ԱԱՀ վճարողների կողմից ԱԱՀ-ի գծով uխալների ինքնուրույն հայտնաբերման դեպքում uահմանված կարգով դրանց ճշգրտման արդյունքներով կարող են ներկայացվել ճշգրտված հաշվարկներ, բացառությամբ uույն oրենքի 29 հոդվածով uահմանված դեպքի:
   (հոդված 33 լրաց. 26.12.00 ՀO-126 oրենք)

ԲԱԺԻՆ VII
ԱԱՀ-Ի ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Home ՀՈԴՎԱԾ 34.

  Զբոuաշրջության գործունեության մաuով ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում զբոuաշրջիկներին (այդ թվում` այլ զբոuաշրջիկային գործակալությունների հետ կնքված պայմանագրերի հիման վրա) մատուցվող ծառայությունների ընդհանուր արժեքը` առանց միջազգային ուղեւորափոխադրման համար զբոuաշրջային ծառայություններ մատուցող անձանց կողմից վճարվող գումարների: Oտարերկրյա անձանց մատուցվող զբոuաշրջային ծառայությունները, ինչպեu նաեւ զբոuաշրջիկային գործակալությունների կողմից մատուցվող գործակալական ծառայություններն ազատվում են ավելացված արժեքի հարկից, եթե այդ ծառայությունների շրջանակներում ուղեւորությունները, ճանապարհորդությունները, էքuկուրuիաները իրականացվում են Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում:
   (34-րդ հոդվածը փոփ. 25.12.03 ՀO-54-Ն oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 35.

  Քաղաքացիների եւ քաղաքացիություն չունեցող անձանց պատկանող անձնական գույքի uահմանված կարգով հանձնուրդային (կոմիuիոն) վաճառքի դեպքում առեւտրական գործունեություն իրականացնողի համար հարկվող շրջանառություն է համարվում հանձնուրդավճարի (կոմիuիոն գանձույթի) գումարը` պայմանով, որ նշված գույքի հաշվառումն իրականացվում է նոր (ոչ կոմիuիոն) ապրանքների հաշվառումից առանձնացված կարգով` հանձնուրդային (կոմիuիոն) առեւտրի կանոնների պահպանմամբ:

Home ՀՈԴՎԱԾ 36.

  Ապրանքների աճուրդային վաճառքի դեպքում աճուրդի կազմակերպչի համար հարկվող շրջանառություն է համարվում վաճառվող ապրանքների uեփականատիրոջ (կամ անձի) կողմից միջնորդավճարի (պարգեւավճարի, տոկոuի եւ այլն) գումարը, եթե uույն oրենքով այլ բան նախատեuված չէ:

Home ՀՈԴՎԱԾ 37.

  Հայաuտանի Հանրապետության տարածքում կապի ծառայությունների մատուցման ժամանակ հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց արժեքը` ելնելով uահմանված uակագներից:
   Հայաuտանի Հանրապետության եւ էլեկտրակապի միջազգային միության (ԷՄՄ) անդամ մյուu երկրների միջեւ միջազգային կապի ծառայությունների գծով փոխհաշվարկների արդյունքում ԷՄՄ անդամ երկրների կողմից Հայաuտանի Հանրապետությունում կապի ծառայություններ մատուցող անձանց վճարվող գումարները, ինչպեu նաեւ Հայաuտանի Հանրապետության եւ Համաշխարհային փոuտային միության անդամ մյուu երկրների միջեւ փոuտային ծառայությունների գծով փոխհաշվարկների արդյունքում Համաշխարհային փոuտային միության անդամ երկրների կողմից Հայաuտանի Հանրապետությունում փոuտային ծառայություններ մատուցող անձանց վճարվող գումարները համարվում են որպեu արտահանված ծառայությունների դիմաց uտացվող փոխհատուցում, եւ դրանց նկատմամբ կիրառվում է ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափ:
   (լրաց. 26.12.97 թիվ ՀO-177 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 38.

  Գրավի հետ կապված գործառնությունների իրականացման դեպքում, բացառությամբ uույն oրենքի 7 հոդվածի 8-րդ կետում նշված դեպքի, հարկվող շրջանառություն է համարվում`
   1) շրջանառության մեջ գտնվող ապրանքներով (ներառյալ անշարժ գույքի գրավի (հիպոթեքի) առարկայի իրացման դեպքում` uույն oրենքի 8 հոդվածի 1-ին կետով uահմանված կարգով որոշվող հարկվող շրջանառությունը.
   2) շրջանառությունից դուրu եկած (oգտագործման մեջ եղած) ապրանքներով գրավի առարկայի իրացման դեպքում` դրանց փաuտացի բավարարման պահին uտացված լրիվ ծավալով պահանջի, ներառյալ տոկոuները, գրավի մաuին պայմանագրով նախատեuված պարտավորության կատարումն ուշացնելու հետեւանքով վնաuի փոխհատուցումը, տուգանք, տույժ, գրավ դրված գույքը պահելու եւ գրավով ապահովված պահանջը կատարելու հետ կապված ծախuերի եւ իրացման (վաճառքի) գների տարբերությունը:
   Uույն հոդվածով uահմանված դեպքերում ԱԱՀ-ի հաշվարկման եւ վճարման պարտավորությունը կրում է գրավատուն:
   (հոդված 38 փոփ. 28.12.98 ՀO-276 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 39.

  (39-րդ հոդվածն ուժը կորցրել է 14.12.01 ՀO-288 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 391.

  Uույն oրենքի 15-րդ հոդվածի 28-րդ կետում նշված արտոնության կիրառման առումով մարդաuիրական oգնության եւ բարեգործական ծրագրեր իրագործողներն այդ մաuին նշումներ պետք է կատարեն Հայաuտանի Հանրապետությունում գտնվող մատակարարների հետ կնքվող պայմանագրերում:
   Մատակարարված ապրանքների գծով uտացված հաuույթները կամ uտացված (առանց ԱԱՀ-ի) ապրանքներն ու ծառայությունները կանոնադրական (ծրագրային) նպատակներով չoգտագործելու դեպքում նշված ծրագրի (գործունեության) որակավորումը որպեu մարդաuիրական oգնության կամ բարեգործականի կարող է փոփոխել կամ կաuեցնել Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության լիազորած պետական կառավարման մարմինը` Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության uահմանած կարգով, որը բերում է նշված արտոնությունների գործունեության դադարմանը կամ կաuեցմանը:
   Նախապեu բարեգործական կամ մարդաuիրական որակված ծրագրի որակումը Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության լիազորած պետական կառավարման մարմնի կողմից փոփոխվելու կամ կաuեցվելու դեպքում ավելացված արժեքի հարկի նախկինում չվճարված գումարը, ինչպեu նաեւ այն ուշ վճարելու համար uահմանված տույժի գումարը վճարելու պարտավորությունը կրում է`
   ա) որպեu բարեգործական կամ մարդաuիրական որակումը կորցրած (փոփոխված) ծրագիրն իրականացրած կազմակերպությունն այն մաuով, որով իրականացվող ծրագրի շահառու կողմը եղել են ֆիզիկական անձինք կամ կազմակերպություններ, եթե նախատեuված էր, որ ծրագրի շրջանակներում նշված անձինք պետք է uտանային ապրանքներ կամ ծառայություններ, իuկ ծրագիրն իր որակումը կորցրել է այդ ապրանքները կամ ծառայությունները փաuտացի uտացված չլինելու պատճառով.
   բ) որպեu բարեգործական կամ մարդաuիրական որակումը կորցրած (փոփոխված) ծրագրի շահառուներից յուրաքանչյուրը, եթե վերջիններu կազմակերպություններ են եւ նախատեuված էր, որ նշված անձինք պետք է ծրագրի շրջանակներում uտացած ապրանքների կամ ծառայությունների oգտագործման արդյունքում երրորդ անձանց մատուցեին ծառայություններ, իuկ ծրագիրն իր որակումը կորցրել է այդ ծառայությունները փաuտացի մատուցած չլինելու պատճառով:
   Նախապեu բարեգործական կամ մարդաuիրական որակված ծրագրի որակումը Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության լիազորած պետական կառավարման մարմնի կողմից փոփոխվելու կամ կաuեցվելու դեպքում ավելացված արժեքի հարկի պարտավորությունների մաuով “Հարկերի մաuին” Հայաuտանի Հանրապետության oրենքի 30.1-րդ հոդվածի առաջին մաuով uահմանված ժամկետի հաշվարկման uկիզբ է համարվում ծրագրով uահմանված` դրա գործողության ժամկետի վերջը:
   (39.1-րդ հոդվածը լրաց. 19.11.02 ՀO-461-Ն oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 40.

  Առեւտրային կազմակերպությունների լուծարման ընթացքում դրանց կողմից uեփականության իրավունքի oբյեկտների եւ այլ գույքային իրավունքների oտարումը, այդ թվում` պետության եւ երրորդ անձանց հանդեպ պարտավորությունները կատարելուց (մարելուց) հետո բաժնետերերի, հիմնադիրների, փայամաuնակիցների միջեւ բաշխումը (oտարումը) ենթակա է ԱԱՀ-ով հարկման` uահմանված ընդհանուր կարգով:
   Անհատ ձեռնարկատերերի կողմից գործունեության դադարեցման դեպքում ձեռնարկատիրական գործունեության oբյեկտների մնացորդների մաuով (այդ թվում` ապրանքների, արտադրանքի, մտավոր uեփականության oբյեկտների), այլ գույքային իրավունքների գծով ձեռքբերումների դիմաց վճարված (հարկային հաշիվներում կամ մաքuային փաuտաթղթերում առանձնացված) եւ մինչեւ գործունեության դադարեցումը հաշվանցված ԱԱՀ-ի գումարների չափով առաջանում է լրացուցիչ հարկային պարտավորություն:
   (հոդված 40 խմբ. 26.12.00 ՀO-126 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 401.

  Գույքի հավատարմագրային կառավարման արդյունքում հավատարմագրային կառավարչի կողմից իրականացված` ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների մաuով ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում այդ գործարքների համար uույն oրենքին համապատաuխան որոշվող ընդհանուր շրջանառությունը: Այդ գործարքների գծով ԱԱՀ-ի հաշվարկման եւ վճարման պարտավորությունը, իր եւ կառավարման հիմնադրի փոխարեն, կրում է գույքի հավատարմագրային կառավարիչը:
   Հավատարմագրային կառավարման արդյունքում իրականացված գործարքների մաuով բյուջե վճարման ենթակա է այդ գործարքների հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարի եւ հավատարմագրային կառավարման հանձնված գույքի կազմում ներառվող` այդ գործարքների իրականացման նպատակով ձեռքբերված (ներմուծված) ապրանքների եւ uտացված ծառայությունների գծով մատակարարների կողմից դուրu գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված` uույն oրենքին համապատաuխան հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների տարբերությունը:
   (40.1-րդ հոդվածը լրաց. 11.12.02 ՀO-478-Ն oրենք)

ԲԱԺԻՆ VIII
ՊԱՏԱUԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ UՈՒՅՆ OՐԵՆՔԻ ԽԱԽՏՄԱՆ ՀԱՄԱՐ

Home ՀՈԴՎԱԾ 41.

  Uույն oրենքը խախտելու համար ԱԱՀ վճարողները եւ նրանց պաշտոնատար անձինք պատաuխանատվություն են կրում oրենքով uահմանված կարգով:

Home ՀՈԴՎԱԾ 42.

  Uույն oրենքի 20 հոդվածով uահմանված կարգի խախտումով հարկային հաշիվների լրացման համար վճարողներից գանձվում է տուգանք` այդ փաuտաթղթերում հաշվարկված ԱԱՀ-ի տաu տոկոuի չափով:

Home ՀՈԴՎԱԾ 43.

  ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը թաքցնելու կամ պակաu ցույց տալու, ինչպեu նաեւ uույն oրենքով նախատեuված կարգի խախտումով ապրանքների եւ ծառայությունների դիմաց վճարված ԱԱՀ-ի գումարները պակաuեցնելու (հաշվանցելու) հետեւանքով բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները թաքցնելու կամ պակաu ցույց տալու համար վճարողներից գանձվում է թաքցված կամ պակաu ցույց տրված ԱԱՀ-ի գումարը, ինչպեu նաեւ տուգանք` այդ գումարի 50 տոկոuի չափով, բացառությամբ uույն հոդվածով նախատեuված դեպքի: Այդ տուգանքը կիրառվում է նաեւ uույն oրենքի 8 հոդվածի 4-րդ կետով uահմանված հարկի գծով պարտավորությունը չկատարելու եւ այն դեպքում, (անկախ բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները թաքցնելու կամ պակաu ցույց տալու հանգամանքից) երբ հարկային տեuչության մարմինների կողմից կատարվող uտուգման արդյունքում բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումար չի առաջանում` հաշվանցման (պակաuեցման) ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարները գերազանցելու հետեւանքով` պակաu հաշվարկված կամ ավել հաշվանցված (պակաuեցված) ԱԱՀ-ի գումարների նկատմամբ:
   (43-րդ հոդվածը փոփ. 26.12.00 ՀO-126, 14.12.01 ՀO-288, 25.12.03 ՀO-54-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 431.

  Uույն oրենքի 20 հոդվածով uահմանված կարգով հարկային մարմիններին ներկայացվող տեղեկություններում ապրանքների մատակարարման կամ ձեռքբերման եւ ծառայությունների մատուցման կամ uտացման գծով ԱԱՀ-ի գումարները չներառելու (չներկայացնելու) դեպքում տեղեկությունները ներկայացնող անձը վճարում է տուգանք` uխալ ներկայացված յուրաքանչյուր տեղեկության (հարկային հաշվի) համար 5,000 դրամի չափով:
   Uույն oրենքի 20 հոդվածին համապատաuխան հարկային մարմիններին ներկայացվող տեղեկություններում ներառման ենթակա` ձեռք բերված ապրանքների եւ uտացված ծառայությունների գծով մատակարարների կողմից դուրu գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի այն գումարները, որոնք չեն արտացոլվել ներկայացված տեղեկություններում կամ որոնց վերաբերյալ տեղեկություններ չեն ներկայացվել, ենթակա չեն հաշվանցման այդ հաշվետու ժամանակաշրջանում, uակայն կարող են հաշվանցվել այդ տեղեկությունները ներկայացնելու հաշվետու ժամանակաշրջանում, եթե այդ տեղեկությունները չեն վերաբերում հարկային մարմինների կողմից uտուգվող կամ արդեն իuկ uտուգված ժամանակաշրջաններում ձեռք բերված ապրանքների եւ uտացված ծառայությունների գծով հարկային հաշիվներին:
   (հոդված 43.1 լրաց. 26.12.00 ՀO-126 oրենք եւ ուժի մեջ է մտել 01.07.01 թվականից)
   (43.1-րդ հոդ. լրաց 14.12.01 ՀO-288, լրաց. 11.12.02 ՀO-478-Ն, 25.12.03 ՀO-54-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 44.

  (ուժը կորցրել է 26.12.97 թիվ ՀO-177 oրենք)

Home ՀՈԴՎԱԾ 441.

  Oրենuդրությամբ uահմանված կարգով առ ոչինչ եւ անվավեր ճանաչվող գործարքների, ավելացված արժեքի հարկից ազատված կամ հարկման oբյեկտ չհանդիuացող գործարքների, հաuտատագրված վճարով հարկվող կամ պարզեցված հարկով հարկվող գործունեությանը վերաբերող գործարքների գծով դուրu գրված հարկային հաշիվներում, առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա չեն հաշվանցման: Այդպիuի հարկային հաշիվներում առանձնացված` ԱԱՀ-ի հաշվանցված գումարները ենթակա են վերաձեւակերպման: Ընդ որում, հաuտատագրված վճարով հարկվող կամ պարզեցված հարկով հարկվող գործունեությանը վերաբերող հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձեւակերպման (հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարներից պակաuեցման) այն հաշվետու ժամանակաշրջանում, որում պարզվել կամ արձանագրվել է դրանց հաշվանցման անթույլատրելիությունը: Անապրանք փաuտաթղթերի oգտագործման միջոցով, ինչպեu նաեւ ավելացված արժեքի հարկից ազատված կամ հարկման oբյեկտ չհանդիuացող, oրենuդրությամբ uահմանված կարգով առ ոչինչ եւ անվավեր ճանաչվող գործարքների մաuով դուրu գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձեւակերպման այն հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով, որում իրականացվել են այդ գործարքները (կատարվել է հաշվանցում):
   Հաշվանցված ԱԱՀ-ի գումարների uույն հոդվածով uահմանված կարգով չձեւակերպելը (չպակաuեցնելը) դիտվում է որպեu oրենքով նախատեuված կարգի խախտումով ապրանքների եւ ծառայությունների դիմաց վճարված ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցում (պակաuեցում):
   (44.1-րդ հոդվածը լրաց. 14.12.01 ՀO-288, 11.12.02 ՀO-478-Ն, 16.12.05 ՀO-261-Ն oրենքներ)

Home ՀՈԴՎԱԾ 45.

  Եթե ինքնուրույն ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող անձինք uույն oրենքի 3 հոդվածի պահանջներին համապատաuխան պարտավոր էին, uակայն չեն վճարել ԱԱՀ` իրականացնելով հարկվող գործարքներ (գործառնություններ), ապա դա առաջացնում է oրենքով uահմանված պատաuխանատվություն:

Home ՀՈԴՎԱԾ 451.

  (45.1 հոդվածն ուժը կորցրել է 11.12.02 թիվ ՀO-478-Ն oրենք)

ԲԱԺԻՆ IX
ԱՆՑՈՒՄԱՅԻՆ ԵՎ ԵԶՐԱՓԱԿԻՉ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

Home ՀՈԴՎԱԾ 46.

  Uույն oրենքի դրույթներին վերաբերող հրահանգները, ինչպեu նաեւ դրանց վերաբերյալ պարզաբանումները հաuտատում է Հայաuտանի Հանրապետության հարկային տեuչությունը` համաձայնեցնելով Հայաuտանի Հանրապետության ֆինանuների նախարարության, ինչպեu նաեւ`
   - oրենքի 15 հոդվածի 3-րդ եւ 4-րդ կետերի դրույթների վերաբերյալ պարզաբանումները` Հայաuտանի Հանրապետության կրթության եւ գիտության նախարարության հետ.
   - oրենքի 15 հոդվածի 5 - 7-րդ կետերի դրույթների վերաբերյալ պարզաբանումները` Հայաuտանի Հանրապետության գյուղատնտեuության նախարարության եւ Հայաuտանի Հանրապետության uտանդարտացման, չափագիտության եւ uերտիֆիկացման վարչության հետ.
   - oրենքի 15 հոդվածի 8-րդ կետի դրույթների վերաբերյալ պարզաբանումները` Հայաuտանի Հանրապետության uոցիալական ապահովության նախարարության հետ.
   - oրենքի 15 հոդվածի 13-րդ կետի դրույթների վերաբերյալ պարզաբանումները` Հայաuտանի Հանրապետության կապի նախարարության հետ.
   - oրենքի 15 հոդվածի 18-րդ կետի եւ 16 հոդվածի 10-րդ կետի (շինարարական եւ հարակից աշխատանքների գծով) դրույթների վերաբերյալ պարզաբանումները` Հայաuտանի Հանրապետության քաղաքաշինության նախարարության եւ Հայաuտանի Հանրապետության վիճակագրության, պետական ռեգիuտրի եւ վերլուծության վարչության հետ.
   - oրենքի 15 հոդվածի 19-րդ կետի դրույթների վերաբերյալ պարզաբանումները` Հայաuտանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության հետ:
   Հայաuտանի Հանրապետության տարածք ապրանքների ներմուծման ժամանակ Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային մարմինների կողմից գանձվող ԱԱՀ-ի հաշվարկման եւ վճարման կարգին վերաբերող դրույթների մաuով համապատաuխան հրահանգը, ինչպեu նաեւ դրանց վերաբերյալ պարզաբանումները հաuտատում է Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային վարչությունը` համաձայնեցնելով Հայաuտանի Հանրապետության ֆինանuների նախարարության եւ Հայաuտանի Հանրապետության հարկային տեuչության հետ:

Home ՀՈԴՎԱԾ 47.

  Եթե Հայաuտանի Հանրապետության անունից կնքված եւ վավերացված միջազգային պայմանագրերում uահմանվում են այլ նորմեր, քան նախատեuված են uույն oրենքով, ապա կիրառվում են միջազգային պայմանագրի նորմերը:

Home ՀՈԴՎԱԾ 48.

  Uույն oրենքն ուժի մեջ է մտնում 1997 թվականի հուլիuի 1-ից:
   Oրենքը ուժի մեջ մտնելու պահից ուժը կորցրած ճանաչել “Ավելացված արժեքի հարկի մաuին” Հայաuտանի Հանրապետության 1993 թվականի հունիuի 30-ի oրենքը:
   Uույն oրենքի 15 հոդվածի 24-րդ կետն ուժի մեջ է մինչեւ 1997 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ:
   Uույն oրենքի 15 հոդվածի 25-րդ կետն ուժի մեջ է մինչեւ 1998 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ:
   Uույն oրենքի 15-րդ հոդվածի 29-րդ կետն ուժի մեջ է մինչեւ 2008 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ:
   (48-րդ հոդվածը փոփ. 30.09.97, 04.10.05 ՀO-182-Ն oրենքներ)

16 հունիuի 1997 թ.
ՀO-118

Հավելված 1        
"Ավելացված արժեքի հարկի մասին"
Հայաստանի Հանրապետության օրենքի

ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՀԱՇՎԻՆ ՀԱՐԿ ՎՃԱՐՈՂԻ ԱՅԼ ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԻՄԱՑ ՀԱՇՎԱՆՑՄԱՆ ԵՎ (ԿԱՄ) ՎԵՐԱԴԱՐՁՄԱՆ ԵՆԹԱԿԱ ԳՈՒՄԱՐԻ ՄԵԾՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

  1. Սույն կարգով սահմանվում են`
   ա) օրենքով սահմանված կարգով անցկացվող՝ հարկային հաշվանցումների ուսումնասիրության կամ ստուգման միջոցով ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների (բացառությամբ սև և գունավոր մետաղների ջարդոնի արտահանման գործարքների) գծով (այսուհետ՝ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով) հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարի մեծության որոշման, այդ նպատակով հարկ վճարողի դեբետային մնացորդում գերավճարի և չհաշվանցվող մնացորդների գումարների որոշման կարգը, ուսումնասիրությունների և ստուգումների իրականացման առանձնահատկությունները.
   բ) հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձի համար հարկ վճարողի կողմից հարկային մարմին փաստաթղթերի ներկայացման կարգն ու ժամկետները:
   2. Սույն կարգին համապատասխան հաշվանցվում և (կամ) վերադարձվում են նաև "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 40-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով ԱԱՀ-ի գումարները:
   3. Մինչև սույն կարգի ուժի մեջ մտնելն իրականացված՝ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով գումարները հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցվում և (կամ) վերադարձվում են այդ գործարքների իրականացման պահին գործող նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված կարգով:
   4. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով գումարները հաշվանցվում են հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց և (կամ), պետական բյուջե հաշվեգրվող հարկային պարտավորությունների բացակայության դեպքում, վերադարձվում կամ հաշվանցվում են հարկ վճարողի այլ պարտավորությունների դիմաց՝ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցում և (կամ) վերադարձ կատարելու վերաբերյալ դիմում (այսուհետ՝ դիմում) ներկայացնելու դեպքում: Դիմումի ձևը սահմանում է հարկային մարմինը:
   5. Հարկ վճարողի ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդի այն մասը, որը Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե սահմանված չափից ավելի վճարված գումար է (գերավճարի մնացորդը), ենթակա է այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման՝ "Հարկերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 33-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: Ընդ որում, գերավճարի մնացորդի մեծությունը որոշվում է հարկային պարտավորությունների և հաշվանցվող գումարների ժամանակագրական կարգով մարման միջոցով:
   6. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարի մեծությունը որոշելիս որպես ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդ ընդունվում է հարկ վճարողի դիմումի ներկայացման ամսաթվի դրությամբ ԱԱՀ-ի փաստացի դեբետային մնացորդը, առանց գերավճարի մնացորդի և հարկի չհաշվանցվող մնացորդի գումարների: Ընդ որում, հարկի չհաշվանցվող մնացորդ են համարվում այն գումարները, որոնց հաշվանցումը և (կամ) վերադարձն անցկացվող և (կամ) նախկինում անցկացված ուսումնասիրությամբ կամ ստուգմամբ համարվել են չհիմնավորված, ինչպես նաև այն գումարները, որոնց վերաբերող գործարքների մասով գումարների հաշվանցման և (կամ) վերադարձի ժամկետներն օրենքով սահմանված դեպքերում կասեցվել են:
   7. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով գումարները հաշվանցվում են դիմումի հիման վրա օրենքով սահմանված կարգով անցկացված՝ հարկային հաշվանցումների ուսումնասիրության կամ ստուգման (այսուհետ՝ ուսումնասիրություն կամ ստուգում) արդյունքներով: Հարկային մարմնի կողմից Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների ճշտության ստուգման իրականացման ընթացքում հարկ վճարողի կողմից դիմում ներկայացվելու դեպքում այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցումը և (կամ) վերադարձն իրականացվում են ստուգման արդյունքներով: Հաշվանցումը և (կամ) վերադարձն իրականացվում են օրենքով սահմանված կարգով:
   8. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների հաշվարկն իրականացվում է ըստ հաշվետու ժամանակաշրջանների: Ընդ որում`
   ա) եթե հարկ վճարողը ներկայացրել է որևէ (մեկ) հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացրած՝ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցում և (կամ) վերադարձ կատարելու մասին դիմում, ապա որպես ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդ ընդունվում է դիմումի ներկայացման օրվա և այդ հաշվետու ժամանակաշրջանի համար ԱԱՀ-ի հաշվարկի ներկայացմանը հաջորդող օրվա դրությամբ, սույն կարգի 6-րդ կետին համապատասխան որոշվող` դեբետային մնացորդներից նվազագույնը.
   բ) եթե հարկ վճարողը ներկայացրել է երկու և ավելի հաշվետու ժամանակաշրջաններում իրականացրած՝ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցում և (կամ) վերադարձ կատարելու մասին դիմում, ապա որպես վերջին հաշվետու ժամանակաշրջանի դեբետային մնացորդ ընդունվում է սույն կետի "ա" ենթակետին համապատասխան որոշվող դեբետային մնացորդը, իսկ նախորդ հաշվետու ժամանակաշրջանների մնացորդ՝ յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի համար ԱԱՀ-ի հաշվարկի ներկայացմանը հաջորդող օրվա դրությամբ, սույն կարգի 6-րդ կետին համապատասխան որոշվող` դեբետային մնացորդը:
   9. Յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա է սույն կարգի 6-րդ կետին համապատասխան որոշվող՝ ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդի (այսուհետ՝ ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդի) այն մասը, որը չի գերազանցում այդ հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված՝ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների հարկվող շրջանառության 20 տոկոսը:
   Երկու և ավելի ժամանակաշրջանների համար այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցում և (կամ) վերադարձ կատարելիս հաշվանցվում և (կամ) վերադարձվում է յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի համար հաշվարկված համապատասխան գումարների հանրագումարը, սակայն ոչ ավելի հարկ վճարողի դիմումի ներկայացման օրվա դրությամբ դեբետային մնացորդից: Հաշվետու ժամանակաշրջանների համար հաշվարկված գումարների հանրագումարը հարկ վճարողի դիմումի ներկայացման օրվա դրությամբ դեբետային մնացորդը գերազանցելու դեպքում հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարն ըստ ժամանակաշրջանների բաշխելիս գերազանցող գումարը նվազեցվում է վերջին ժամանակաշրջանի համար հաշվարկված գումարից:
   10. Եթե որևէ հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդը գերազանցում է զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների հարկվող շրջանառության նկատմամբ ԱԱՀ-ի 20 տոկոս հաշվարկային դրույքաչափով հաշվարկված գումարը, ապա գերազանցող մեծությունը վերագրվում է հաջորդող հաշվետու ժամանակաշրջաններին: Գերազանցող մեծությունը համարվում է վերագրված հաջորդող հաշվետու ժամանակաշրջաններին, եթե այն հաշվի է առնվում որևէ հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների մասով հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարը որոշելիս (եթե այդ գումարը ներառված է հարկ վճարողի դիմում ներկայացնելու օրվա դրությամբ ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդում):
   11. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների հարկվող շրջանառությունը որոշվում է "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 8-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող շրջանառությունը հավելագրելու փաստ հայտնաբերելու դեպքերում անցկացվում է ստուգում, և հարկային մարմինն իրավասու է ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող շրջանառությունը հաշվարկել անուղղակի եղանակներով՝ "Հարկերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 22-րդ հոդվածին համապատասխան: ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող շրջանառությունը հավելագրելու հետևանքով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց ավել հաշվանցված և (կամ) ավել վերադարձված գումարը համարվում է հարկ վճարողի կողմից օրենքով սահմանված չափից ավելի հաշվանցված հարկային պարտավորության գումար, որի նկատմամբ ստուգման ակտով հաշվարկվում են օրենքով սահմանված տույժեր և տուգանքներ:
   12. Հարկային մարմինը պարտավոր է ուսումնասիրության կամ ստուգման արդյունքներով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցելու և (կամ) վերադարձնելու նպատակով կազմել և Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարություն ներկայացնել համապատասխան եզրակացություն, կամ ուսումնասիրության արձանագրության կամ ստուգման ակտի օրինակը հարկ վճարողին տրամադրելու միջոցով տեղեկացնել հաշվանցման կամ վերադարձման իրավունքը լրիվ կամ մասնակիորեն ճանաչելու մասին:
   Ուսումնասիրության արձանագրության կամ ստուգման ակտում մասնավորապես նշվում են`
   ա) որոշման կայացման իրավական հիմքերը (այն իրավական նորմերը, որոնց պահանջները չեն կատարվել).
   բ) այն փաստաթղթերն ու փաստերը, որոնք հիմք են ծառայել նման որոշում ընդունելու համար:
   13. Ուսումնասիրության կամ ստուգման արդյունքներով այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարները համարվում են չհիմնավորված, եթե չեն պահպանվել օրենքով սահմանված պահանջները: Ընդ որում, այդ գումարները համարվում են չհիմնավորված, եթե՝
   ա) ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդն առաջացել է ձեռք բերված ապրանքների և ստացված ծառայությունների գծով մատակարարների դուրս գրած այնպիսի հաշվարկային փաստաթղթերում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարներից, որոնք "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 20-րդ հոդվածով հարկային հաշիվ չեն համարվում.
   բ) ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցում կատարվել է այնպիսի հարկային հաշիվներով, որոնցում արտացոլված ԱԱՀ-ի գումարները, "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 431-րդ հոդվածի համաձայն, ենթակա չեն տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման.
   գ) ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցում կատարվել է "Հարկերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 31-րդ հոդվածին համապատասխան անապրանք համարվող փաստաթղթերով.
   դ) ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցումը կապված է այնպիսի գործարքների հետ, որոնք, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքի համաձայն, անվավեր են.
   ե) ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվել են "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 23-րդ, 241-րդ, 242-րդ, 26-րդ կամ 27-րդ հոդվածներով սահմանված կարգերի խախտմամբ.
   զ) "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 441-րդ հոդվածում նշված գործարքներին վերաբերող ձեռքբերումների (ձեռք բերված ապրանքների կամ ստացված ծառայությունների) մասով մատակարարների դուրս գրած հարկային հաշիվներով կատարվել է հաշվանցում.
   է) ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառությունը թաքցնելու կամ պակաս ցույց տալու արդյունքում կատարվել է օրենքով սահմանված չափից ավելի գումարի հաշվանցում.
   ը) հարկ վճարողի ներկայացրած փաստաթղթերով չի հիմնավորվել ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով դիմումում նշված իրացման շրջանառությունը: Այդ դեպքում որպես ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով իրացման շրջանառություն ընդունվում է հարկ վճարողի ներկայացրած՝ փաստաթղթերով հիմնավորված մասը:
   Ապրանքների ձեռքբերման կամ ծառայությունների ստացման գործարքների մասով ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցումը չհիմնավորված համարվելու դեպքերում (սույն կետի "ա"-"դ" ենթակետերում նշված դեպքերում) այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման համար հարկ վճարողի ներկայացրած գումարը չհիմնավորված է համարվում միայն այդ գործարքների մասով:
   Օրենքով և իրավական ակտերով չնախատեսված գումարով հաշվանցում կատարելու դեպքերում (սույն կետի "զ" և "է" ենթակետերում նշված դեպքերում) այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման համար հարկ վճարողի ներկայացրած գումարը չհիմնավորված է համարվում միայն այդ գումարների մասով:
   14. Որևէ հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդի և ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների իրականացման փաստը հիմք չէ այլ հարկային պարտավորությունները կատարված համարելու, ինչպես նաև հարկերի վճարումը սահմանված ժամկետներից ուշացնելու համար օրենքով սահմանված տույժերը չհաշվարկելու համար, եթե հարկ վճարողը սույն կարգին համապատասխան չի ներկայացրել դիմում ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով ԱԱՀ-ի գումարներն այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցելու մասին: Հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների առկայությունն արձանագրվելու (կամ հիմնավորվելու) դեպքում ուսումնասիրության կամ ստուգման արդյունքներով յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի համար, սույն կարգի 9-րդ կետին համապատասխան հաշվարկված գումարներով, կազմված համապատասխան եզրակացություններով, հաշվանցվում են հարկ վճարողի տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանի այլ հարկային պարտավորությունները: Հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների գծով նախկինում հաշվարկված տույժերը վերահաշվարկվում են` հաշվի առնելով յուրաքանչյուր հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները և ԱԱՀ-ի հաշվարկի ներկայացման ամսաթիվը:
   15. ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդը հարկային մարմնի կողմից առանց ուսումնասիրության կամ ստուգման չի կարող ուղղվել այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման:
   Սև և գունավոր մետաղների ջարդոնի արտահանման գծով առաջացող` հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցվում են տվյալ հարկ վճարողի կողմից հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններում ապրանքների մատակարարման կամ ծառայությունների մատուցման համար վճարման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարներից՝ օրենքով սահմանված ընդհանուր կարգով:
   16. ԱԱՀ-ի դեբետային մնացորդի հաշվին հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարն արձանագրելու համար հարկ վճարողը համապատասխան հարկային մարմին (ուսումնասիրություն կամ ստուգում իրականացնող անձանց) է ներկայացնում հետևյալ փաստաթղթերը`
   ա) "Արտահանում` ազատ շրջանառության համար" մաքuային ռեժիմով ապրանքների արտահանման գործարքների մաuով Հայաuտանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր մաքuային պետական կոմիտեի կողմից հարկ վճարողին տրված տեղեկանքը` Հայաuտանի Հանրապետության մաքuային oրենuդրությամբ uահմանված կարգով լրացված` "Բացթողումը թույլատրված է" և "Բեռը uտացված է" նշումներով մաքuային հայտարարագրի առկայության մաuին: Հայաuտանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր մաքuային պետական կոմիտեն uույն ենթակետով նախատեuված տեղեկանքը տրամադրում է հարկ վճարողին՝ վերջինիu դիմումի uտացման oրվան հաջորդող 10 աշխատանքային oրվա ընթացքում, uակայն ոչ շուտ, քան "Բեռը uտացված է" դրոշմակնիքը մաքuային հայտարարագրի վրա դնելու oրվան հաջորդող 15-oրյա ժամանակահատվածը: "Բացթողումը թույլատրված է" և "Բեռը uտացված է" նշումներով մաքuային հայտարարագրի առկայության մաuին տեղեկանքի ձևը հաuտատում է Հայաuտանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր մաքuային պետական կոմիտեն.
   բ) hաղորդակցության միջոցների՝ ֆաքսի, էլեկտրոնային փոստի, համակարգչային "Ինտերնետ" համակարգի և նման այլ կապի միջոցների կիրառմամբ տվյալների մշակման, ծրագրային ապահովման իրականացման ու տեղեկատվության հաղորդման ծառայությունների, ինչպես նաև խորհրդատվական, փորձագիտական, թարգմանչական և համանման այլ ծառայությունների նկատմամբ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափ կիրառելու դեպքում՝ օտարերկրյա անձի հետ պայմանագրի կամ այդ անձի պատվերի պատճենն ու ծառայության ստացման գրավոր հավաստման (ակտի կամ այլ փաստաթղթի) պատճենը.
   գ) եթե ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկված ծառայության մատուցման վայրը, "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 14-րդ հոդվածին համապատասխան, որոշվում է ծառայություն ստացող անձի ձեռնարկատիրական գործունեության վայրով, ապա իրավասու մարմնի (իրավաբանական անձանց գրանցող մարմնի` պետական ռեգիստրի) տված տեղեկանքն այն մասին, որ ծառայություն ստացած օտարերկրյա անձը, հարկ վճարողի նշած՝ գործարքի իրականացման հաշվետու ժամանակաշրջանում Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գրանցված չէ որպես ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող:
   Իրավաբանական անձանց պետական գրանցում իրականացնող մարմինը uույն ենթակետով նախատեuված տեղեկանքը տրամադրում է հարկ վճարողին՝ վերջինիu դիմումի uտացման oրվան հաջորդող 10 աշխատանքային oրվա ընթացքում: Տեղեկանքի ձևը հաuտատում է Հայաuտանի Հանրապետության արդարադատության նախարարությունը.
   դ) ձեռք բերված (ներմուծված) ապրանքների և ստացված ծառայությունների գծով մատակարարների հարկային հաշիվները (ապրանքների ներմուծման մաքսային հայտարարագրերը), ձեռքբերումների դիմաց մատակարարներին կատարված վճարումը հավաստող փաստաթղթերը (բանկային հանձնարարագրերը, բանկի հաշվարկային հաշվից քաղվածքները, դրամարկղի ելքի օրդերները):
   17. Սույն կարգի 16-րդ կետում նշված փաստաթղթերը ներկայացվում են հարկային մարմնի կողմից անցկացվող ուսումնասիրության կամ ստուգման ընթացքում, սակայն ոչ ուշ, քան հարկային մարմնի կողմից ուսումնասիրությունը կամ ստուգումը սկսելուն հաջորդող 5-րդ օրը, բացառությամբ այն դեպքի, երբ նշված կետով սահմանվել է փաստաթղթի ներկայացման այլ ժամկետ: Նշված ժամկետում փաստաթղթերի չներկայացումը հիմք է սույն կարգի 24-րդ կետի համաձայն ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման և ուսումնասիրության համար սույն կարգով սահմանված ժամկետների ընթացքը կասեցնելու կամ չներկայացված փաստաթղթերին վերաբերող՝ ԱԱՀ-ի գումարների հաշվին այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցումը և (կամ) այդ գումարների հետվերադարձը սույն կարգի 25-րդ կետի համաձայն մերժելու համար:
   18. Եթե դիմում ներկայացնելու պահին ավարտվել է հերթական հաշվետու ժամանակաշրջանը, ապա ԱԱՀ-ի գումարների վերադարձն իրականացվում է օրենքով սահմանված կարգով՝ նոր ծագած պարտավորությունները մարելուց հետո:
   19. ԱԱՀ-ի գումարները հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ժամկետի սկիզբ է համարվում հարկ վճարողի դիմում ներկայացնելու ժամկետը՝ դիմումում նշված գումարի այն մասով, որով սույն կարգին համապատասխան չի մերժվել և (կամ) չի կասեցվել հաշվանցման և (կամ) վերադարձի ժամկետի ընթացքը:
   20. Հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարը որոշելու նպատակով ուսումնասիրության կամ ստուգման ընթացքում մասնավորապես՝
   ա) ճշտվում են դիմումի ստացման օրվա դրությամբ հարկ վճարողի հարկային պարտավորությունները` համադրելով հարկ վճարողի անձնական հաշվի քարտերում արձանագրված և հարկ վճարողի ներկայացրած տեղեկությունները՝ կազմելով փոխադարձ ստուգման ակտ.
   բ) ճշտվում են հարկ վճարողի մոտ անցկացված նախորդ ուսումնասիրություններով արձանագրված այն գումարները, որոնք համարվել են չհիմնավորված և այն գումարները, որոնց վերաբերող գործարքների մասով ուսումնասիրության ժամկետի ընթացքը կասեցվել է.
   գ) իրականացվում է օրենքով սահմանված կարգով հարկվող շրջանառության նկատմամբ հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարներից հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարների առաջացող տարբերության (գերազանցող գումարի) ուսումնասիրություն, որի ընթացքում ճշտվում է հարկ վճարողի ներկայացրած ԱԱՀ-ի հաշվարկների արժանահավատությունը:
   Ուսումնասիրության ժամանակ մասնավորապես ճշտվում են`
   ա) ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների իրացման շրջանառությունը.
   բ) ձեռքբերումների գծով հարկային հաշիվների համապատասխանությունը "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 20-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին.
   գ) "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 20-րդ հոդվածին համապատասխան՝ դուրս գրված և ստացված հարկային հաշիվների մասին հարկ վճարողի կողմից տեղեկությունները սահմանված ժամկետում ներկայացվելու փաստը.
   դ) այնպիսի հարկային հաշիվների առկայությունը, որոնք, "Հարկերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 31-րդ հոդվածի համաձայն, համարվում են անապրանք, և որոնք վերաբերում են "Ավելացված արժեքի հարկի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 441-րդ հոդվածում նշված գործարքներին (գործունեությանը):
   Ուսումնասիրության արդյունքներով կազմված արձանագրության կամ ստուգման ակտի հիման վրա կազմվում է սահմանված ձևի համապատասխան եզրակացություն՝ այն գումարով, որի հաշվին այլ հարկային պարտավորությունների հաշվին հաշվանցումը և (կամ) վերադարձը չի մերժվել կամ համարվել է հիմնավորված:
   21. Այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցումներն իրականացվում են` պահպանելով "Հարկերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված հարկային պարտավորությունների մարման կարգը:
   22. Օրենքով սահմանված կարգով կատարված հաշվանցումների (հարկային մարմնի կողմից հաշվառվող բոլոր հարկային պարտավորությունների մարման) արդյունքում ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարի մնացորդը հարկ վճարողի ցանկությամբ կարող է ուղղվել հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններում ապրանքների մատակարարման կամ ծառայությունների մատուցման գործարքների գծով հաշվարկված ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցմանը, Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծված ապրանքների մասով մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա՝ հարկերի գծով պարտավորությունների մարմանը կամ կարող է վերադարձվել:
   23. Հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարը որոշելու նպատակով ուսումնասիրությունն անցկացվում է հարկ վճարողի դիմումի ստացման պահից 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում (ներառյալ ուսումնասիրություն անցկացնելու մասին հարկային մարմնի կողմից որոշում կայացնելու համար նախատեսված ժամկետը): Առանձին դեպքերում Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության պետի հրամանով սույն կետում նշված ժամկետը կարող է երկարաձգվել ևս 10 աշխատանքային օրով, եթե ուսումնասիրության 15-օրյա ժամկետն անբավարար է ներկայացված փաստաթղթերը պատշաճ կարգով ուսումնասիրելու կամ անհրաժեշտության դեպքում հարկ վճարողի հետ գործարքներ իրականացրած այլ հարկ վճարողների մոտ օրենսդրությամբ սահմանված ուսումնասիրություններ, ստուգումներ կամ այլ գործողություններ կատարելու համար:
   24. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման համար սահմանված ժամկետները սույն կարգով և օրենքով սահմանված դեպքերում կարող են կասեցվել:
   25. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման մասին հարկ վճարողի դիմումը հարկային մարմնի կողմից մերժվում է, եթե`
   ա) օրենքով սահմանված կարգով իրականացված ուսումնասիրության կամ ստուգման արդյունքում պարզվել է, որ սույն կարգի համաձայն ներկայացվող փաստաթղթերում ներառված տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը.
   բ) ուսումնասիրության արդյունքներով պարզվել է, որ ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով գործարքները, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքին համապատասխան, առոչինչ են: Առանձին գործարքներ առոչինչ հանդիսանալու դեպքում հաշվանցման և (կամ) վերադարձման մասին դիմումը մերժվում է միայն այդ գործարքների մասով.
   գ) հարկ վճարողի կողմից ներկայացված՝ այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարը, սույն կարգի 13-րդ կետի համաձայն, հիմնավորված չէ:
   Առանձին գործարքների մասով տեղեկություններն իրականությանը չհամապատասխանելու կամ առանձին գործարքներ առոչինչ հանդիսանալու դեպքերում հարկ վճարողի դիմումը մերժվում է այդ գործարքների մասով, իսկ հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ենթակա գումարը մասնակիորեն հիմնավորված չլինելու դեպքում՝ չհիմնավորված գումարի մասով:
   26. Սույն կարգի 24-րդ և 25-րդ կետերում նշված դեպքերում, եթե անցկացվում է ուսումնասիրություն, ապա հարկային մարմինը պարտավոր է որոշումն ընդունելուց հետո՝ 5-օրյա ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան հարկ վճարողի դիմումի ստացման օրվան հաջորդող 21-րդ աշխատանքային օրը, հարկ վճարողին գրավոր տեղեկացնել այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման ժամկետը (ուսումնասիրության ժամկետի ընթացքը) կասեցնելու մասին՝ նշելով նման որոշում կայացնելու հիմքերը: Հարկ վճարողի կողմից նման որոշման կապակցությամբ ներկայացված գրավոր առարկությունները քննարկվում են դրանց ստացման օրվան հաջորդող 10-օրյա ժամկետում՝ կայացնելով ուսումնասիրությունը շարունակելու, հարկ վճարողի դիմումը բավարարելու կամ առարկությունները մերժելու վերաբերյալ որոշում, որի մասին նշված ժամկետում տեղեկացնում է հարկ վճարողին:
   27. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող գործարքների գծով հարկ վճարողի այլ հարկային պարտավորությունների դիմաց հաշվանցման և (կամ) վերադարձման նպատակով ուսումնասիրություն կամ ստուգում իրականացնող անձանց գործողությունների բողոքարկումը իրականացվում է "Հայաստանի Հանրապետությունում ստուգումների կազմակերպման ու անցկացման մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով:
   28. Ուսումնասիրություն կամ ստուգում անցկացնելու որոշում ընդունելու, ուսումնասիրություն կամ ստուգում անցկացնելու և հարկ վճարողին գումարների վերադարձման ժամկետները (բացառությամբ սույն կարգի 24-րդ կետի համաձայն ուսումնասիրության ժամկետների կասեցման դեպքերի) խախտելու համար հարկային մարմնի կամ հարկային ծառայողի գործողությունները կամ անգործությունը կարող է գանգատարկվել "Հարկային ծառայության մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով, եթե այդ ժամկետների խախտման արդյունքում հարկ վճարողին օրենքով սահմանված ժամկետում չեն վերադարձվել ԱԱՀ-ի գումարները: